Η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας έλαβε το κείμενο των 30 προτεινόμενων προς αναθεώρηση άρθρων, το οποίο διανεμήθηκε στη σημερινή συνεδρίαση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η πρόταση αποτελεί βάση συζήτησης, έπειτα από τρεις μήνες επεξεργασίας και ενσωμάτωσης παρατηρήσεων των «γαλάζιων» βουλευτών, μετά από ανοιχτή πρόσκληση του πρωθυπουργού στις 2 Φεβρουαρίου.
Οι αλλαγές καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεσμικών ζητημάτων: από την άσκηση δίωξης υπουργών και την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας μέχρι την επιστολική ψήφο, τα μη κρατικά πανεπιστήμια και τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Η κυβέρνηση δίνει έμφαση στη διασφάλιση της «κυβερνησιμότητας» και στην επιτάχυνση των διαδικασιών λογοδοσίας των μελών της εκτελεστικής εξουσίας.
📜 Οι 30 προτάσεις ανά θεματικό άξονα (συνοπτικά):
🏛️ Άρθρο 86 – Ποινική ευθύνη υπουργών
- Κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για προκαταρκτική εξέταση.
- Προκαταρκτική εξέταση από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση δίωξης από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
- Η άσκηση δίωξης θα γίνεται τελικά από τη Βουλή με απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών.
👑 Άρθρο 30 – Θητεία Προέδρου Δημοκρατίας
- Πρόταση μίας εξαετούς θητείας (με μεταβατικές ρυθμίσεις για τον σημερινό Πρόεδρο).
📬 Επιστολική ψήφος (άρθρο 51 παρ. 4)
- Δυνατότητα επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς εντός της ελληνικής επικράτειας.
🗳️ Εκλογικό σύστημα (άρθρα 54 & 55)
- Αρχή της εύλογης αναλογικότητας που διασφαλίζει ταυτόχρονα την κυβερνησιμότητα.
- Πιθανή διαίρεση της επικράτειας σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.
- Μείωση του ορίου ηλικίας εκλογιμότητας στα 21 έτη.
🏢 Ανεξάρτητες Αρχές (άρθρο 101Α)
- Επιλογή από κοινοβουλευτική επιτροπή, από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνει Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων.
- Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ, ο Διοικητής της ΤτΕ, ο Πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων και εκπρόσωπος των ΟΤΑ.
🏠 Προσιτή στέγη (άρθρο 21)
- Προσθήκη κρατικής μέριμνας για την προσιτή στέγη στο Σύνταγμα.
🎓 Μη κρατικά πανεπιστήμια (άρθρο 16)
- Δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών ΑΕΙ, υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής.
💼 Μονιμότητα δημοσίων υπαλλήλων (άρθρο 103)
- Επανακαθορισμός έννοιας μονιμότητας.
- Αξιολόγηση με κριτήρια (απόδοση, προσόντα) που μπορεί να οδηγήσει και σε οριστική παύση με απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου.
- Αμφίδρομη αξιολόγηση (υφιστάμενοι προς προϊσταμένους) και συμμετοχή των πολιτών.
🤖 Τεχνητή Νοημοσύνη (άρθρο 5 – προσθήκη)
- Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την κοινωνική ευημερία, μετριάζοντας κινδύνους.
Η πολιτική διάσταση και τα επόμενα βήματα
Η πρόταση της ΝΔ αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα κινηθεί η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Οι μεγαλύτερες αντιπαραθέσεις αναμένεται να προκληθούν γύρω από το άρθρο 86 (δίωξη υπουργών), την πλήρη αυτονόμηση των μη κρατικών πανεπιστημίων και την επαναδιατύπωση της μονιμότητας στο δημόσιο (άρθρο 103). Η αντιπολίτευση ήδη προαναγγέλλει σκληρή στάση, ιδίως για το ζήτημα της αξιολόγησης που ενδέχεται να οδηγεί σε απόλυση.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιδιώκει ευρύτερη συναίνεση τουλάχιστον για την τροποποίηση των άρθρων που αφορούν την ενίσχυση των Ανεξάρτητων Αρχών και την προσθήκη της προσιτής στέγης στο Σύνταγμα. Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες, με την τελική ψήφιση των αλλαγών να προϋποθέτει αυξημένη πλειοψηφία και σε δύο συνεδριάσεις της Βουλής.
Ο κατάλογος των 30 άρθρων δεν είναι οριστικός και αναμένεται να συζητηθεί και στην Κοινοβουλευτική Ομάδα, ώστε να διαμορφωθεί το τελικό κείμενο που θα κατατεθεί στη Βουλή.
Η Συνταγματική Αναθεώρηση του 2026 είναι από τις πλέον φιλόδοξες της μεταπολιτευτικής περιόδου, καθώς επιχειρεί αλλαγές σε θεμελιώδεις πυλώνες του πολιτεύματος, της εκπαίδευσης και της δημόσιας διοίκησης.
