Συντάξεις: Το Κύμα Φυγής πριν το 2030 – Γιατί Χιλιάδες Ασφαλισμένοι Σπεύδουν να Κατοχυρώσουν τα Σημερινά Όρια Ηλικίας

Από τα 62 στα 66: Πώς το Προσδόκιμο Ζωής και το Δημογραφικό Αλλάζουν τον Χάρτη των Συντάξεων

Πάνω από 74.000 Αιτήσεις σε Τέσσερις Μήνες – Ρεκόρ που Ξεπερνά Ακόμη και το 2021

Ένα πρωτοφανές κύμα φυγής προς τη συνταξιοδότηση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τους ασφαλισμένους να σπεύδουν να υποβάλουν αιτήσεις υπό τον φόβο ότι τα σημερινά όρια ηλικίας δεν θα αντέξουν στον χρόνο. Η συζήτηση για τη σύνδεση των ορίων με το προσδόκιμο ζωής, οι δυσοίωνες δημογραφικές εξελίξεις και οι διεθνείς εκθέσεις που προβλέπουν περαιτέρω αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα έντονης ανασφάλειας, που ήδη αποτυπώνεται με τον πιο ηχηρό τρόπο στους αριθμούς.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: μόνο το πρώτο τετράμηνο του έτους υποβλήθηκαν 74.838 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός αυξημένος κατά 11.296 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Τον Απρίλιο μόνο, σύμφωνα με το πληροφοριακό σύστημα «ΑΤΛΑΣ», κατατέθηκαν 16.625 νέες αιτήσεις. Εάν ο ρυθμός αυτός διατηρηθεί, οι συνολικές αιτήσεις εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσουν τις 220.000 μέχρι το τέλος της χρονιάς, ξεπερνώντας ακόμη και το ιστορικό ρεκόρ των 212.151 αιτήσεων που είχε σημειωθεί το 2021.

Ο Φόβος της Γενιάς των 55άρηδων: Τι Μπορεί να Αλλάξει

Σύμφωνα με ειδικούς στην κοινωνική ασφάλιση, η αύξηση των αιτήσεων δεν οφείλεται μόνο στη συμπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων από χιλιάδες ασφαλισμένους. Καθοριστικό ρόλο παίζει ο φόβος ότι τα επόμενα χρόνια θα αλλάξουν οι κανόνες. Η γενιά των σημερινών 55άρηδων βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της ανησυχίας, καθώς είναι η πρώτη που ενδέχεται να επηρεαστεί από μια νέα αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας.

Σήμερα, το σύστημα προβλέπει δύο βασικές οδούς εξόδου: τη συνταξιοδότηση στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης και τη συνταξιοδότηση στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Τα όρια αυτά παραμένουν αμετάβλητα από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης δεκαετίας. Ωστόσο, η νομοθεσία προβλέπει ότι ανά τριετία εξετάζεται η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και αξιολογείται αν απαιτούνται νέες προσαρμογές.

Το Δημογραφικό Ωρολογιακό Μηχανισμό και η Έκθεση του ΟΟΣΑ

Ηπραγματική ανησυχία αφορά το τι θα συμβεί μετά το 2030. Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων προς τον ενεργό πληθυσμό εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 60%, από περίπου 39% σήμερα. Για κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας θα αντιστοιχούν περίπου 170 ηλικιωμένοι, ενώ ο δείκτης γονιμότητας εξακολουθεί να κινείται πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού. Το φυσικό ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων ήταν αρνητικό κατά 33.856 άτομα το 2018 και εκτινάχθηκε στα 64.706 άτομα το 2022.

Την ίδια κατεύθυνση δείχνουν και οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με την έκθεση «Pensions at a Glance 2025», η ηλικία συνταξιοδότησης για όσους σήμερα αποχωρούν στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης μπορεί να φθάσει στα 66 έτη έως το 2050. Οι νέοι που εισήλθαν στην αγορά εργασίας το 2024 εκτιμάται ότι θα χρειαστεί να εργαστούν έως και 44 έτη για πλήρη σύνταξη.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, χιλιάδες ασφαλισμένοι επιλέγουν να μην περιμένουν. Όσοι έχουν ήδη θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης ή βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση επιδιώκουν να αποχωρήσουν το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να κατοχυρώσουν τα σημερινά όρια ηλικίας. Η δυνατότητα παράλληλης απασχόλησης των συνταξιούχων λειτουργεί επίσης ως ισχυρό κίνητρο, επιτρέποντας σε πολλούς να διατηρούν εισόδημα από εργασία και ταυτόχρονα να λαμβάνουν σύνταξη.

Αν και δεν υπάρχει ακόμη κυβερνητική απόφαση για το πότε και πώς θα εφαρμοστούν νέες αυξήσεις στα όρια ηλικίας, το ενδεχόμενο σταδιακών προσαρμογών —όπως είχε συμβεί την περίοδο 2015-2021— θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό. Και οι ασφαλισμένοι δεν δείχνουν διατεθειμένοι να το διακινδυνεύσουν.