Το μεγάλο πολιτικό ψέμα για τη μεσαία τάξη

Οι πολιτικοί την επικαλούνται σε κάθε ευκαιρία, αλλά κανείς δεν ξέρει ποια είναι πραγματικά – την ώρα που η φτωχοποίηση χτυπάει κόκκινο

Το κυνήγι ενός φαντάσματος

Μεσαία τάξη. Η λέξη-κλειδί που όλα τα κόμματα βάζουν στο στόχαστρό τους. Την υπόσχονται, την υπερασπίζονται, ορκίζονται ότι θα τη σώσουν. Ωστόσο, την ώρα που οι πολιτικοί αρχηγοί ανταγωνίζονται ποιος θα πει το πιο ηχηρό σύνθημα, η μεσαία τάξη εξακολουθεί να συρρικνώνεται. Για τον απλό πολίτη, η ρητορική αυτή μοιάζει όλο και πιο κούφια. Αναμφίβολα, η απόσταση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις παραμένει τεράστια.

Παράλληλα, οι ίδιοι οι πολιτικοί φαίνεται να αγνοούν τα βασικά δεδομένα. Πώς μπορεί να σώσει κάποιος μια κοινωνική ομάδα αν δεν γνωρίζει καν ποια εισοδηματικά κριτήρια την προσδιορίζουν; Εξάλλου, ο ΟΟΣΑ έχει δώσει ένα σαφή ορισμό, που στηρίζεται στο διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα κάθε χώρας. Πρόκειται για ένα εργαλείο που δεν αφήνει περιθώρια για αερολογίες.

Οι αριθμοί μιλούν – οι πολιτικοί όχι

Το διάμεσο ετήσιο καθαρό διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, ανέρχεται σε 11.700 ευρώ. Με βάση τον ορισμό του ΟΟΣΑ, η μεσαία τάξη περιλαμβάνει όσους έχουν εισόδημα από 75% έως 200% του διάμεσου. Αυτό μεταφράζεται σε ετήσια καθαρά εισοδήματα από 8.775 έως 23.400 ευρώ για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό. Για ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά, το εύρος ανεβαίνει στις 17.550–46.800 ευρώ. Και για μια τετραμελή οικογένεια με δύο παιδιά κάτω των 14 ετών, τα όρια διαμορφώνονται από 18.427 έως 49.140 ευρώ.

Συνεπώς, η μεσαία τάξη έχει συγκεκριμένα, μετρήσιμα χαρακτηριστικά. Εντούτοις, η πολιτική αντιπαράθεση σπάνια πατάει πάνω σε αυτά τα νούμερα. Αντίθετα, κινείται στη σφαίρα των εντυπώσεων. Για τον λόγο αυτό, οι πολίτες αισθάνονται ότι τους κοροϊδεύουν. Το αποτέλεσμα; Μια ολοένα αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα.

Όταν η ρητορική συντρίβεται στην πραγματικότητα

Οι πολιτικοί, ωστόσο, συνεχίζουν να επαναλαμβάνουν ότι «η μεσαία τάξη είναι η ραχοκοκαλιά της οικονομίας» και ότι πρέπει να ανακουφιστεί. Μα, η πραγματικότητα είναι σκληρή: η κρίση του 2010 την τσάκισε και η επακόλουθη υπερφορολόγηση, σε συνδυασμό με τον πληθωριστικό φόρο και την ακρίβεια, την αποτελείωσαν. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά τις φιλελεύθερες διακηρύξεις, από το 2019 έως σήμερα, οι φορολογικές ελαφρύνσεις ήταν ανεπαρκείς και τα βάρη που σηκώνουν τα νοικοκυριά αυξήθηκαν.

Παράλληλα, η αντιπολίτευση επισημαίνει σωστά τα προβλήματα, αλλά ο τρόπος έκφρασής της είναι γεμάτος γενικότητες. Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν λέει την αλήθεια, το κάνει με τρόπο που ακούγεται κούφιος. Ταυτόχρονα, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι περιορίζονται σε αναρτήσεις και εντυπωσιακές ανακοινώσεις, χωρίς να δείχνουν ότι αντιλαμβάνονται την καθημερινή πραγματικότητα του πολίτη. Για να μιλήσει κάποιος για την ακρίβεια, πρέπει να ψωνίζει ο ίδιος στη λαϊκή αγορά ή στο σούπερ μάρκετ. Διαφορετικά, οι δηλώσεις του παραμένουν επιδερμικές.

«Για να μιλήσεις για την ακρίβεια, πρέπει να ψωνίζεις κι εσύ ο ίδιος στη λαϊκή αγορά ή στο σούπερ μάρκετ και να παρατηρείς τις τιμές. Διαφορετικά, μιλάς επιδερμικά, ο κόσμος το καταλαβαίνει και εύκολα μπορεί να γίνεις καταγέλαστος»

Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η ακρίβεια και η φορολογία, αλλά και η έλλειψη ουσιαστικής επαφής των πολιτικών με τα προβλήματα που βιώνουν οι πολίτες. Η μεσαία τάξη δεν ζητά συνθήματα. Ζητά αποτελέσματα. Και όσο οι πολιτικοί αρκούνται σε λόγια και ρητορικές κορόνες, τόσο η απόσταση ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία θα μεγαλώνει. Άλλωστε, η ιστορία έχει δείξει ότι όταν οι κυβερνώντες χάνουν την επαφή με την πραγματικότητα, το εκλογικό σώμα βρίσκει τρόπο να τους το υπενθυμίσει – συνήθως κάτω από τη λάμψη των φώτων της επόμενης κάλπης.