Η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε την περασμένη Δευτέρα νέα συμφωνία με εννέα φαρμακευτικές εταιρείες, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των «most-favored-nation» deals σε 26. Οι εταιρείες δεσμεύονται να διαθέτουν νέα φάρμακα στις ΗΠΑ σε τιμές αντίστοιχες με τις ευρωπαϊκές, επενδύοντας παράλληλα 19,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικές εγκαταστάσεις. Η Ευρώπη βλέπει τις επενδύσεις και τις νέες θεραπείες να στρέφονται προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, με τον κλάδο να προειδοποιεί για καθυστερήσεις στην πρόσβαση ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα και τον φόβο ότι τα μέτρα της ΕΕ έρχονται «πολύ αργά».
Γιώργος Πετρίδης | 02.09.2026 Οικονομία
Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ για τη μείωση των τιμών των φαρμάκων στις ΗΠΑ αποκτά νέα διάσταση, πυροδοτώντας συναγερμό στην Ευρώπη για το μέλλον της φαρμακοβιομηχανίας της. Τη Δευτέρα 31 Αυγούστου, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την υπογραφή συμφωνιών με εννέα επιπλέον φαρμακευτικές εταιρείες, εντάσσοντάς τες στο πρόγραμμα των «most-favored-nation» (MFN) deals. Οι νέες συμφωνίες ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των εταιρειών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα σε 26, καλύπτοντας το 89% της αγοράς επώνυμων φαρμάκων στις ΗΠΑ.
Οι νέες συμφωνίες υπογράφηκαν με τις εταιρείες Alcon, Astellas Pharma, BeOne Medicines, BridgeBio, CSL, Kyowa Kirin, Sun Pharma, Teva Pharmaceuticals και UCB. Σε αντίθεση με τις προηγούμενες 17 συμφωνίες που αφορούσαν κυρίως πολυεθνικούς κολοσσούς όπως η Pfizer και η Eli Lilly, το νέο κύμα περιλαμβάνει μεσαίου μεγέθους εταιρείες και μεγάλους κατασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, όπως η ινδική Sun Pharma.
Η λογική των συμφωνιών: Επενδύσεις με αντάλλαγμα χαμηλότερες τιμές
Οι συμφωνίες MFN βασίζονται στην αρχή ότι οι τιμές των φαρμάκων στις ΗΠΑ πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τις χαμηλότερες τιμές που καταβάλλουν άλλες ανεπτυγμένες χώρες. Οι εταιρείες που συμμετέχουν δεσμεύονται να διαθέτουν τα φάρμακά τους σε τιμές αντίστοιχες με εκείνες της Ευρώπης, ενώ παράλληλα επωφελούνται από την αποφυγή δασμών.
Ωστόσο, το πραγματικό «κέρδος» για την αμερικανική οικονομία έγκειται στις δεσμεύσεις για επενδύσεις. Οι 26 εταιρείες έχουν δεσμευτεί για επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 19,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε νέες εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι η αμερικανική αγορά δεν αποκτά απλώς φθηνότερα φάρμακα, αλλά και νέες παραγωγικές μονάδες, θέσεις εργασίας και ερευνητικές υποδομές.
Οι συνέπειες για την Ευρώπη: Λιγότερες επενδύσεις, λιγότερα νέα φάρμακα
Οι ευρωπαϊκές αρχές και ο κλάδος παρακολουθούν με ανησυχία την εξέλιξη. Όπως επισημαίνει ο Adrian van den Hoven, διευθυντής του Medicines for Europe, οι εταιρείες ενδέχεται να καθυστερήσουν ή να αποφύγουν την κυκλοφορία νέων φαρμάκων στην Ευρώπη, προκειμένου να διατηρήσουν υψηλότερες τιμές στις ΗΠΑ και να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. «Αυτός είναι ο κίνδυνος για την Ευρώπη στο μέλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Alexander Natz, γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρηματιών (EUCOPE), υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα MFN «έχει εισέλθει σε μια νέα φάση», συνδέοντας πλέον ρητά την τιμολόγηση των φαρμάκων με τις επενδύσεις και την παραγωγή. «Για την Ευρώπη, οι επιπτώσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τις επιμέρους τιμές των φαρμάκων. Επηρεάζουν δυνητικά την πρόσβαση των ασθενών, τις αποφάσεις για την κυκλοφορία και τις επενδύσεις, και τελικά το πού θα πραγματοποιείται η καινοτομία και η παραγωγή», τόνισε.
Το δίλημμα της Ευρώπης: Η Biotech Act έρχεται «πολύ αργά»
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αντιδράσει με τη φιλόδοξη Biotech Act, η οποία προβλέπει, μεταξύ άλλων, παράταση της προστασίας διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για καινοτόμα βιοτεχνολογικά φάρμακα που αναπτύσσονται εντός της ΕΕ. Ωστόσο, ο κλάδος εκτιμά ότι το μέτρο έρχεται «πολύ αργά». Όπως σημείωσε ο Alexander Natz, ακόμη και αν εγκριθεί η Biotech Act, η εφαρμογή της αναμένεται σε βάθος δύο ετών, ενώ οι συνθήκες της αγοράς στις ΗΠΑ είναι ήδη πιο ευνοϊκές.
Ο Diederik Stadig, οικονομολόγος υγείας της ολλανδικής τράπεζας ING, επιβεβαίωσε ότι το πρώτο τετράμηνο του 2026 καταγράφεται μείωση των αιτήσεων για κυκλοφορία νέων φαρμάκων στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA). «Η αρχική εικόνα δείχνει λιγότερες κυκλοφορίες στην Ευρώπη και διατήρηση υψηλών τιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε.
Το πρόβλημα της εσωτερικής αδράνειας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβεβαιώνει ότι παρακολουθεί στενά την πολιτική MFN. Ωστόσο, ο Stadig προειδοποίησε ότι η Ευρώπη υποφέρει από ένα θεμελιώδες πρόβλημα που ξεπερνά τις τιμές: τον κατακερματισμό του συστήματος τιμολόγησης και το μεγάλο «εμπορικό χάσμα». Η Ευρώπη διαθέτει παγκοσμίου επιπέδου επιστημονική έρευνα, αλλά η εμπορική αξιοποίησή της καταλήγει συχνά εκτός της Ένωσης. Όπως τόνισε, «βλέπω ατελείωτες συζητήσεις και πολύ λίγα να συμβαίνουν», αποδίδοντας μεγάλο μέρος της ευθύνης στις εθνικές κυβερνήσεις.
