Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι η άρση των διασφαλιστικών μέτρων γίνεται αυτεπαγγέλτως, χωρίς να απαιτείται αίτηση του φορολογουμένου
Γιώργος Πετρίδης | 26 Ιουλίου 2026 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έβαλε τέλος σε μια μακροχρόνια πρακτική που κρατούσε δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς και περιουσιακά στοιχεία φορολογουμένων για χρόνια. Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι η φορολογική αρχή υποχρεούται να αίρει αυτεπαγγέλτως τα διασφαλιστικά μέτρα μόλις συμπληρωθεί πενταετία από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης.
Η απόφαση έρχεται να ξεκαθαρίσει μια γκρίζα ζώνη που άφηνε πολίτες και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς και θυρίδες, ακόμη και όταν η βασική οφειλή είχε παραγραφεί. Πλέον, η ΔΟΥ οφείλει να κινηθεί αυτόματα, χωρίς να περιμένει σχετική αίτηση.
Ποια είναι τα «διασφαλιστικά μέτρα»
Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας επιτρέπει στην Εφορία να επιβάλλει περιοριστικά μέτρα όταν διαπιστώνει μη απόδοση φόρων ή τελών άνω των 150.000 ευρώ. Η δέσμευση αφορά το 50% των τραπεζικών καταθέσεων, το σύνολο των περιεχομένων των θυρίδων, καθώς και την απαγόρευση μεταβίβασης ακινήτων.
Τα μέτρα αυτά επιβάλλονται ακόμη και σε πρόσωπα που έχουν αποχωρήσει από εταιρείες, ανεξάρτητα από τον χρόνο της αποχώρησής τους. Η λογική είναι η διασφάλιση των δημοσίων εσόδων, αλλά η εφαρμογή τους συχνά παρέτεινε τη δέσμευση χωρίς σαφές χρονικό όριο.
«Η φορολογική αρχή υποχρεούται να ενημερώσει άμεσα τις τράπεζες και το Ταμείο Παρακαταθηκών, χωρίς να απαιτείται η τήρηση καμίας άλλης διαδικασίας»
«Η απόφαση του ΣτΕ δίνει τέλος στην αυτοματοποιημένη και χωρίς χρονικό όριο δέσμευση περιουσιακών στοιχείων»
Η υπόθεση που άλλαξε τα δεδομένα
Το δικαστήριο έκρινε την προσφυγή εκπροσώπου ανώνυμης εταιρείας, στην οποία είχαν επιβληθεί διασφαλιστικά μέτρα για μη καταβολή χαρτοσήμου και ΟΓΑ χαρτοσήμου ύψους 1.042.792 ευρώ για την περίοδο 2005-2011. Οι καταλογιστικές πράξεις είχαν εκδοθεί το 2016, αλλά η φορολογική αρχή δεν είχε προχωρήσει στην άρση των μέτρων ακόμη και μετά την πάροδο της πενταετίας.
Παρά τις διαδοχικές απορρίψεις της προσφυγής του σε κατώτερα δικαστήρια, το ΣτΕ έκανε δεκτή την επιχειρηματολογία του. Οι σύμβουλοι Επικρατείας έκριναν ότι η φορολογική αρχή όφειλε να άρει τα μέτρα μόλις το 2021, όταν συμπληρώθηκε η πενταετία από την έκδοση των πράξεων.
Πότε αίρονται υποχρεωτικά τα μέτρα
Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, η υποχρεωτική άρση επέρχεται σε τρεις περιπτώσεις:
- Όταν ακυρωθεί η καταλογιστική πράξη με οριστική δικαστική απόφαση
- Όταν παρέλθει πενταετία από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης
- Όταν για μέτρα που ελήφθησαν πριν το 2014, παρέλθει πενταετία από την έναρξη ισχύος του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (1η Ιανουαρίου 2014)
Το δικαστήριο τόνισε ότι η άρση γίνεται αυτεπαγγέλτως. Η ΔΟΥ υποχρεούται να ενημερώσει άμεσα την Τράπεζα της Ελλάδος, το Ταμείο Παρακαταθηκών και όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες. Ο φορολογούμενος δεν χρειάζεται να υποβάλει καμία αίτηση.
Στην υπόθεση που εξετάστηκε, το ΣτΕ έδωσε προθεσμία στη φορολογική αρχή να εκδώσει τις σχετικές πράξεις άρσης μέχρι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, ορίζοντας νέα δικάσιμο για να διαπιστωθεί η συμμόρφωση.
