Επτά στα δέκα παιδιά γεννιούνται με καισαρική – Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στις τομές και οι πληγές της μαιευτικής βίας

Η ανησυχητική πραγματικότητα

Η Ελλάδα κατέχει μια θλιβερή πρωτιά στον τομέα της μητρότητας. Περίπου επτά στα δέκα παιδιά έρχονται στον κόσμο με καισαρική τομή. Το ποσοστό αυτό αγγίζει το 67%, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κυμαίνεται μεταξύ 15% και 30%. Μάλιστα, σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, τα ποσοστά εκτοξεύονται ακόμη και στο 84%. Οι αριθμοί αυτοί, ωστόσο, δεν αποτελούν απλώς στατιστικό δείγμα. Κρύβουν μια βαθύτερη πραγματικότητα: την επικράτηση της μαιευτικής βίας.

Η Κωνσταντίνα Νούσια, πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, μίλησε στο Πρακτορείο FM. Η ίδια ανέλυσε τα δεδομένα. Η αναίτια καισαρική, όπως είπε, συνιστά μια από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας. Επιπλέον, η χώρα μας συνεχίζει να λειτουργεί με έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι μαίες δεν έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η έλλειψη ουσιαστικής ενημέρωσης των εγκύων οδηγεί σε άσκοπες χειρουργικές επεμβάσεις.

«Η αναίτια καισαρική τομή αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας.»

Η μαιευτική βία: μορφές και συνέπειες

Η μαιευτική βία δεν περιορίζεται μόνο στις άσκοπες χειρουργικές επεμβάσεις. Λαμβάνει πολλές μορφές: λεκτική, ψυχολογική και σωματική. Σύμφωνα με την κ. Νούσια, πρακτικές όπως ο χειρισμός Christeller – η έντονη πίεση στην κοιλιά της επιτόκου – έχουν εγκαταλειφθεί σε άλλες χώρες. Στην Ελλάδα, όμως, εξακολουθούν να εφαρμόζονται. Παράλληλα, οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ιατρική ένδειξη αποτελούν συχνό φαινόμενο. Οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν έλεγχο ανά τέσσερις ώρες. Στην πράξη, ωστόσο, η συχνότητα είναι πολύ μεγαλύτερη.

Η κ. Νούσια περιέγραψε χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής βίας. Η άσκηση πίεσης στις επιτόκους με τη φράση «θα πεθάνει το μωρό σου» είναι μια τακτική. Η ίδια βίωσε αυτή την απειλή στους δικούς της τοκετούς. Ωστόσο, αντιστάθηκε λόγω της επαγγελματικής της γνώσης. «Αν δεν ήμουν μαία, 100% θα με είχαν οδηγήσει σε αναίτιο χειρουργείο», δήλωσε. Το φαινόμενο, ωστόσο, έχει σοβαρές ψυχολογικές προεκτάσεις. Η δευτεροπαθής τοκοφοβία, ο φόβος νέας εγκυμοσύνης, είναι συχνή συνέπεια.

Οι συνέπειες για την υγεία και το δημογραφικό

Ο φυσιολογικός τοκετός προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα. Η ανάρρωση της μητέρας είναι ταχύτερη. Παράλληλα, ευνοείται η μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό. Αυτό συμβάλλει στην ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος. Αντίθετα, τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης αλλεργιών και άσθματος. Η υπερβολική χρήση της καισαρικής, συνεπώς, έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.

Η κ. Νούσια έκανε μια ιδιαίτερα σημαντική σύνδεση. Συνέδεσε τη μαιευτική βία με το δημογραφικό πρόβλημα. Πολλές γυναίκες που βίωσαν τραυματική εμπειρία τοκετού φοβούνται να ξαναμείνουν έγκυες. Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται πολλές τέτοιες μαρτυρίες. Ο φόβος μιας νέας εγκυμοσύνης, ωστόσο, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα. Σε μια χώρα με έντονο δημογραφικό πρόβλημα, ο παράγοντας αυτός είναι κρίσιμος.

Η ανάγκη για αλλαγή και ενημέρωση

Η κ. Νούσια απηύθυνε έκκληση στις εγκύους. Τους συνέστησε να ενημερώνονται επαρκώς πριν τον τοκετό. Η κατάρτιση σχεδίου τοκετού είναι απαραίτητη. Η ενημερωμένη συναίνεση για κάθε ιατρική πράξη είναι δικαίωμα της κάθε γυναίκας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ακόμη και μετά από καισαρική, ένας φυσιολογικός τοκετός είναι εφικτός. Το Παρατηρητήριο, άλλωστε, καταγράφει και αναδεικνύει τέτοια περιστατικά. Στόχος είναι η προώθηση αλλαγών στις πρακτικές μαιευτικής φροντίδας.

Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος είναι το ένατο αδελφό Παρατηρητήριο παγκοσμίως. Είναι μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO. Η ύπαρξή του καταδεικνύει τη σοβαρότητα του φαινομένου. Η καταγραφή μαρτυριών και η ανάδειξη πρακτικών είναι το έργο του. Η αλλαγή, ωστόσο, απαιτεί συλλογική προσπάθεια. Η ενημέρωση των γυναικών και η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας είναι τα βασικά βήματα.

«Ακόμη και μετά από μία καισαρική τομή, μπορεί να είναι εφικτός ένας φυσιολογικός τοκετός σε επόμενη κύηση.»