17 Ιουνίου 2026
Σε τρεις άξονες η σημερινή αναμέτρηση – Πού συγκλίνουν, πού αποκλίνουν
Το Άρθρο 16 στο επίκεντρο – Τρεις διαφορετικές οπτικές, μία ανοιχτή πληγή
Με το Άρθρο 16 να παίρνει σήμερα τη σκυτάλη, η συζήτηση στην επιτροπή της Συνταγματικής Αναθεώρησης μπαίνει σε τροχιά έντονης αντιπαράθεσης. Το συγκεκριμένο άρθρο, που ρυθμίζει το πλαίσιο της Παιδείας, έχει αποδειχθεί ιστορικά ένα από τα πιο «εύθραυστα» σημεία συναίνεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης – και η σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να επιβεβαιώσει τον κανόνα.
Οι θέσεις των κομμάτων είναι πλέον ξεκάθαρες. Η Νέα Δημοκρατία επιμένει στη ριζική αναθεώρηση, προτείνοντας την κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση, με σκοπό να επιτραπεί η λειτουργία μη κρατικών, δημόσιων ή ιδιωτικών νομικών προσώπων πανεπιστημιακού επιπέδου με έδρα την Ελλάδα.
Στον αντίποδα, ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει σταθερός στην άποψη ότι η ανώτατη εκπαίδευση αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο και ευθύνη του κράτους. Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, επιχειρεί μια τρίτη οδό, τάσσοντας υπέρ μιας ευρωπαϊκής λύσης: ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο, αλλά με παράλληλη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων – ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
«Η Ελλάδα δεν θα παραμένει εξαίρεση, αλλά δεν θα κάνουμε και εμπόριο τη γνώση»
Τεχνητή Νοημοσύνη και Ελευθερία Τύπου – Το νέο πεδίο των συνταγματικών συγκρούσεων
Χθες, ωστόσο, η συζήτηση έφερε στην επιφάνεια μια ακόμη διάσταση της Αναθεώρησης. Η ανάγκη συνταγματικής θωράκισης απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκε στο επίκεντρο, με τον εισηγητή της ΝΔ, Ευριπίδη Στυλιανίδη, να υπερασπίζεται αλλαγές που θα διασφαλίζουν τη θετική και ηθική χρήση της ΤΝ, προστατεύοντας παράλληλα από τις αρνητικές της επιπτώσεις.
Παράλληλα, η κυβερνητική παράταξη εισηγείται την αναμόρφωση των Άρθρων 14 και 15, με στόχο την επέκταση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης στα σύγχρονα ψηφιακά μέσα, αλλά και την ενίσχυση της θέσης του δημοσιογράφου απέναντι στον εργοδότη του – μια ρύθμιση που έρχεται να καλύψει κενά της ψηφιακής εποχής.
Οι Προτάσεις στη Συνταγματική Αναθεώρηση:
- Άρθρο 16: Η ΝΔ θέλει μη κρατικά ΑΕΙ – Ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί το κρατικό μονοπώλιο – Το ΠΑΣΟΚ ζητά ευρωπαϊκό μοντέλο.
- Άρθρα 14 & 15: Διεύρυνση της ελευθερίας της έκφρασης και προστασία των δημοσιογράφων.
- Τεχνητή Νοημοσύνη: Συνταγματική θωράκιση για τη θετική και ηθική χρήση της.
- Άρθρο 5 (πρόταση ΠΑΣΟΚ): Συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας από έμφυλη βία και γυναικοκτονίες.
Η πρόταση-σοκ του ΠΑΣΟΚ – Συνταγματική κατοχύρωση για τη γυναικοκτονία
Μέσα σε αυτό το κλίμα, το ΠΑΣΟΚ έφερε μια πρόταση που ξεχώρισε. Με φόντο τη νέα γυναικοκτονία στη Δράμα, το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη πρότεινε την προσθήκη έκτης παραγράφου στο Άρθρο 5, με τη ρητή πρόβλεψη ότι «η προστασία από την έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες είναι υποχρέωση του Κράτους».
Ο Παναγιώτης Δουδωνής υποστήριξε ότι η ρύθμιση αντιμετωπίζει τη βία ως κοινωνικό φαινόμενο, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη, ενώ κατοχυρώνει τον όρο «γυναικοκτονία» στον υψηλότερο δυνατό βαθμό. Από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος ζήτησε παρεμβάσεις και σε κοινωνικό επίπεδο, τονίζοντας ότι «σκοτώνονται γυναίκες εξαιτίας του φύλου τους» και ότι το ζήτημα αφορά όλους.
Το ΚΚΕ συμφώνησε με την ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το Σύνταγμα από μόνο του δεν αρκεί – χρειάζονται ουσιαστικές κοινωνικές παρεμβάσεις. Ο ανεξάρτητος βουλευτής Νάσος Ηλιόπουλος χαρακτήρισε την πρόταση «θετική κατεύθυνση», αλλά εξέφρασε την εκτίμηση ότι συναίνεση με τη ΝΔ δεν είναι εφικτή, αφήνοντας αιχμές για τον υπουργό Υγείας.
«Η προστασία από την έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες είναι υποχρέωση του Κράτους»


