Η ουσιαστική πολιτική μάχη μετατίθεται για την Αναθεωρητική Βουλή – ΠΑΣΟΚ και αντιπολίτευση κρατούν τα χαρτιά τους για μετά τις εκλογές – Τα περιθώρια σύγκλισης και οι “κόκκινες γραμμές”
Newsroom | 23/07/2026 | ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η Βουλή ξεκινά από σήμερα την τελική συζήτηση για την πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος. Η προτείνουσα Βουλή, όπως ορίζεται, θα κληθεί να ψηφίσει επί 30 και πλέον διατάξεων. Ωστόσο, οι κρίσιμες αποφάσεις δεν πρόκειται να ληφθούν τώρα. Το πολιτικό παιχνίδι μεταφέρεται στην επόμενη Βουλή, αυτή που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές. Η αντιπολίτευση αρνείται να δώσει ψήφο “ναι” σε αυτό το στάδιο, κρατώντας την επιρροή της για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου.
Η στάση της αντιπολίτευσης
Το ΠΑΣΟΚ, μολονότι συμφωνεί κατ’ αρχήν με την ανάγκη αναθεώρησης δεκάδων άρθρων, θα ψηφίσει “παρών” για όσα το ίδιο είχε προτείνει και “κατά” για τα υπόλοιπα. Ούτε καν η πρόθεση της Νέας Δημοκρατίας να υιοθετήσει την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για μη κρατικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια δεν κατάφερε να κάμψει την άρνηση. Το ίδιο συνέβη και με το άρθρο 5β για την τεχνητή νοημοσύνη. Η αξιωματική αντιπολίτευση επιλέγει να μην δεσμευτεί τώρα, θέλοντας να διατηρήσει το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα στη μεθεπόμενη Βουλή.
Η “χιαστί” πλειοψηφία
Η διαδικασία της αναθεώρησης λειτουργεί με τη λεγόμενη “χιαστί” πλειοψηφία. Αν μια διάταξη πάρει 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, τότε στην αναθεωρητική αρκούν 150 για την κατάστρωση του περιεχομένου της. Αν πάρει μόνο 151, τότε στην επόμενη Βουλή απαιτούνται 180. Αυτό το νομικό εργαλείο είναι το κλειδί της στρατηγικής της αντιπολίτευσης: αρνούμενη τις μεγάλες πλειοψηφίες τώρα, αναγκάζει την επόμενη Βουλή να αναζητήσει ευρύτερες συναινέσεις.
Πού υπάρχουν συγκλίσεις
Παρά την εμπορική στάση των κομμάτων, υπάρχουν περιθώρια σύγκλισης. Άρθρα όπως αυτό για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η εκλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, η κατάργηση της αμελλητί διαβίβασης υποθέσεων υπουργών, το περιβαλλοντικό άρθρο 24, η επιστολική ψήφος και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βρουν κοινό τόπο. Ακόμη, η προστασία της ελληνικής γλώσσας και της σημαίας φαίνεται να αποτελούν πεδία ευρύτερης συναίνεσης, καθώς περισσότερα από δύο κόμματα δεν διαφωνούν με την ανάγκη συνταγματικής τους κατοχύρωσης.
«Οι μεταρρυθμίσεις που εισηγείται η Νέα Δημοκρατία ανοίγουν μια συζήτηση που αναμορφώνει πλήρως και τις τρεις εξουσίες: τη δικαστική την ανεξαρτητοποιεί, τη νομοθετική την ενισχύει και την εκτελεστική την εκσυγχρονίζει»
— Ευριπίδης Στυλιανίδης, γενικός εισηγητής ΝΔ
Τα ανοιχτά μέτωπα
Η πρόταση για το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή, με αναστολή της βουλευτικής ιδιότητας, ενδέχεται να μην τεθεί καν σε ψηφοφορία. Αμφίβολη είναι και η τύχη της πρότασης για μία και μόνη, εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ακόμη και βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας αμφισβητούν την ουσία της, σημειώνοντας ότι ένας Πρόεδρος χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες δεν χρειάζεται περιορισμό στη θητεία του. Ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι οι βουλευτές θα τοποθετηθούν με ελευθερία συνείδησης, ακολουθώντας τη φιλοσοφία που πρέπει να διέπει τις συνταγματικές αναθεωρήσεις.
Η σκιά του 2019
Το ΠΑΣΟΚ επικαλείται την ιδιομορφία της αναθεώρησης του 2019, όταν η πλειοψηφία που διαμόρφωσε το τελικό κείμενο ήταν διαφορετική από αυτή της προτείνουσας Βουλής. Τότε, σειρά διατάξεων είτε δεν μεταβλήθηκαν είτε αναθεωρήθηκαν σε διαφορετική κατεύθυνση. Η μνήμη αυτή καθοδηγεί σήμερα τη στρατηγική της αντιπολίτευσης, που αρνείται να δώσει λευκή επιταγή στη σημερινή πλειοψηφία.
Η επόμενη Βουλή, η Αναθεωρητική, θα κληθεί να λειτουργήσει υπό τις ουσιαστικές πολιτικές συνθήκες που θα διαμορφωθούν μετά τις εκλογές. Η επίτευξη των 180 ψήφων – ή η απουσία τους – θα καθορίσει το τελικό περιεχόμενο του νέου Συντάγματος, σε μια διαδικασία που η σημερινή συζήτηση απλώς προετοιμάζει.
