11 Ιουνίου 2026
Ένας Νέος Χάρτης για την Αυτοδιοίκηση που Αλλάζει τα Δεδομένα
Ενιαίο Πλαίσιο Έπειτα από 15 Χρόνια Νομοθετικού Κατακερματισμού
Κατατέθηκε στη Βουλή ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μια από τις πιο εκτεταμένες νομοθετικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, που φιλοδοξεί να βάλει τάξη σε έναν κυκεώνα σχεδόν 2.000 διάσπαρτων διατάξεων. Το νομοσχέδιο αναμένεται να συζητηθεί την επόμενη εβδομάδα στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, με στόχο να εισαχθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια εντός του Ιουνίου. Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, πρόκειται για μια τομή που συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει το σύνολο των κανόνων που διέπουν τη λειτουργία δήμων και περιφερειών, δημιουργώντας επιτέλους ένα ενιαίο και λειτουργικό πλαίσιο.
Το γεγονός ότι οι περιφέρειες της χώρας, 15 χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους, δεν είχαν αποκτήσει ποτέ έναν ενιαίο νομοθετικό κώδικα, είχε ως αποτέλεσμα να διέπονται ταυτόχρονα από διατάξεις που αφορούσαν κεντρικές κρατικές υπηρεσίες, πρώην κρατικές περιφέρειες και αιρετές νομαρχίες. Το ίδιο ζήτημα μπορούσε να εμπίπτει στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός φορέων, χωρίς σαφή ιεράρχηση, οδηγώντας σε αναποτελεσματικότητα και σύγχυση. Αυτό, όπως διαμηνύει το υπουργείο, «τελειώνει» με τον νέο Κώδικα.
Από τα ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα μέχρι την κατάργηση του δεύτερου γύρου — οι 10 μεγάλες αλλαγές
Οι Δέκα Παρεμβάσεις που Αλλάζουν τον Χάρτη
Μεταξύ των σημαντικότερων καινοτομιών που εισάγει ο νέος Κώδικας ξεχωρίζει η θεσμοθέτηση συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία, μια κίνηση που στοχεύει στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Παράλληλα, αναβαθμίζονται τα συμβούλια νέων, με σαφείς κανόνες εκλογής και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας. Στο μέτωπο της διαφάνειας, ενισχύεται η υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων και η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων, ενώ δημιουργείται ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου νομιμότητας — αποκλειστικά και όχι σκοπιμότητας — μέσω ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας Ο.Τ.Α.
📋 Οι 10 Βασικές Παρεμβάσεις του Νέου Κώδικα:
- Ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για δήμους και περιφέρειες — τέλος στη νομοθετική βαβέλ.
- Συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα με ηλεκτρονική ψηφοφορία.
- Αναβάθμιση των συμβουλίων νέων με ηλεκτρονικές εκλογές.
- Ενίσχυση διαφάνειας και λογοδοσίας των αιρετών οργάνων.
- Αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων συλλογικών οργάνων — αποφυγή συγκρούσεων.
- Διαφάνεια στις οικονομικές υπηρεσίες — εξάλειψη γκρίζων ζωνών.
- Αντικειμενικός έλεγχος νομιμότητας μέσω πληροφοριακού συστήματος.
- Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης των οργάνων διοίκησης.
- Κατάργηση του δεύτερου γύρου αυτοδιοικητικών εκλογών — ηλεκτρονική ψηφοφορία σε ειδικά εκλογικά κέντρα.
- Ψηφιακός μετασχηματισμός με εφαρμογές πολλαπλών διαλειτουργικοτήτων.
Εκλογική Μεταρρύθμιση και Ψηφιακό Άλμα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αλλαγή του τρόπου εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών. Ο νέος Κώδικας καταργεί τον δεύτερο γύρο των εκλογών και εισάγει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα με την παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, με στόχο την ενίσχυση της νομιμοποίησης των αιρετών αρχών και της συμμετοχής των δημοτών. Στο ίδιο πνεύμα, ο Κώδικας προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρονικών εφαρμογών με πολλαπλές διαλειτουργικότητες, κάνοντας μια συνειδητή επιλογή υπέρ του ψηφιακού μετασχηματισμού της Αυτοδιοίκησης — τόσο για την υποβοήθηση της συμμετοχής των πολιτών όσο και για την καθημερινή εξυπηρέτησή τους.
Με τον νέο Κώδικα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποκτά για πρώτη φορά ένα σύγχρονο, ενιαίο και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης — και, κυρίως, στις απαιτήσεις του πολίτη για διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και συμμετοχή.
