Ο τοξικός λαγοκέφαλος γίνεται πηγή εισοδήματος για τους ψαράδες – με 5,33 ευρώ καθαρά το κιλό, η πρώτη φάση του πιλοτικού προγράμματος ξεκινά στην Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο
Το τέλος μιας ανεξέλεγκτης κατάστασης
Ο λαγοκέφαλος, ένα από τα πιο επιθετικά ξενικά είδη που έχουν εισβάλει στις ελληνικές θάλασσες, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο ενός οργανωμένου σχεδίου διαχείρισης. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θέτει σε εφαρμογή ένα πιλοτικό πρόγραμμα που για πρώτη φορά μετατρέπει την απειλή σε ευκαιρία: οι επαγγελματίες αλιείς θα πληρώνονται για να αλιεύουν λαγοκέφαλους, με την αμοιβή να ανέρχεται σε 5,33 ευρώ καθαρά ανά κιλό. Η πρώτη φάση ξεκινά πιλοτικά στην Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο, όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία αυτή έρχεται να καλύψει ένα κενό που ταλανίζει τον αλιευτικό κλάδο εδώ και χρόνια. Ο λαγοκέφαλος, λόγω της τοξικότητάς του, προκαλεί ζημιές στα δίχτυα, καταστρέφει την αλιευτική δραστηριότητα και απειλεί τη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Η δράση αυτή, που σχεδιαζόταν από το περασμένο φθινόπωρο, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο διαχείρισης, το οποίο θα μπορεί να αξιολογηθεί και να επεκταθεί σε όλη τη χώρα.
«Με το πιλοτικό πρόγραμμα για τον λαγοκέφαλο περνάμε από τη διαπίστωση του προβλήματος στην οργανωμένη διαχείρισή του»
Πώς θα λειτουργήσει η αλυσίδα
Οι επαγγελματίες αλιείς που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα θα αλιεύουν λαγοκέφαλους και θα τους παραδίδουν σε συγκεκριμένα σημεία που θα οριστούν από τις Περιφέρειες Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου. Εκεί οι ποσότητες θα καταγράφονται, θα ζυγίζονται και θα πιστοποιούνται. Στη συνέχεια, οι λαγοκέφαλοι θα αποθηκεύονται προσωρινά με ασφαλή τρόπο και θα μεταφέρονται σε εγκαταστάσεις για τελική διαχείριση ή καταστροφή, με καύση ή άλλη νόμιμη υγειονομικά αποδεκτή μέθοδο.
Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης, Σπύρος Πρωτοψάλτης, ξεκαθάρισε ότι τα κόστη συντονισμού, μεταφοράς, προσωρινής αποθήκευσης, συντήρησης και καταστροφής δεν βαραίνουν τον αλιέα. Οι Περιφέρειες αναλαμβάνουν την οργάνωση του συνόλου της διαδικασίας, ενώ η αμοιβή των 5,33 ευρώ ανά κιλό είναι καθαρή και αφορά αποκλειστικά την αλιευθείσα ποσότητα. Το πρόγραμμα, ωστόσο, δεν αφορά ερασιτέχνες αλιείς, ούτε προβλέπει γενικευμένη αποζημίωση για τυχαία αλιεύματα.
ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ:
- Αμοιβή αλιέων: 5,33 ευρώ/κιλό – καθαρό ποσό
- Πιλοτική εφαρμογή: Κρήτη και Νότιο Αιγαίο
- Δικαιούχοι: Μόνο επαγγελματίες αλιείς
- Κόστη: Μεταφορά, αποθήκευση, καταστροφή – καλύπτονται από τις Περιφέρειες
- Προθεσμία υποβολής πρότασης: 30 Σεπτεμβρίου 2026
Οι λεπτομέρειες και ο τελικός στόχος
Η πρακτική εφαρμογή του προγράμματος θα ξεκινήσει αφού οι Περιφέρειες υποβάλουν την κοινή πρότασή τους (η προθεσμία λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου), η οποία θα αξιολογηθεί και θα ενταχθεί. Στη συνέχεια, θα οριστικοποιηθούν τα σημεία παράδοσης, οι υποδομές, οι διαδικασίες ελέγχου και οι πληρωμές. Ο κ. Πρωτοψάλτης τόνισε ότι η δράση δεν αποσκοπεί στην εμπορική αξιοποίηση του λαγοκέφαλου, αλλά στην ασφαλή συγκέντρωση, καταγραφή και τελική διαχείρισή του.
Ο τελικός στόχος του προγράμματος είναι τριπλός: να περιοριστεί η πίεση που ασκεί ο λαγοκέφαλος στα θαλάσσια οικοσυστήματα, να στηριχθούν οι επαγγελματίες αλιείς που πλήττονται από την εξάπλωσή του και να δημιουργηθεί ένα οργανωμένο, επιστημονικά αξιολογημένο μοντέλο διαχείρισης. Αν η πιλοτική φάση αποδειχθεί επιτυχημένη, το πρόγραμμα μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες Περιφέρειες, δίνοντας μια οριστική λύση σε ένα πρόβλημα που ταλανίζει τις ελληνικές θάλασσες εδώ και χρόνια.
«Στόχος μας είναι να στηρίξουμε έμπρακτα τους αλιείς, να προστατεύσουμε τα θαλάσσια οικοσυστήματα και να αποκτήσουμε ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο διαχείρισης»
Το πρόγραμμα για τον λαγοκέφαλο αποτελεί ένα τολμηρό βήμα στη διαχείριση των χωροκατακτητικών ειδών, καθώς συνδυάζει την περιβαλλοντική προστασία με την οικονομική στήριξη των αλιέων. Η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο θα αποτελέσουν το «εργαστήριο» για την εφαρμογή του, με την ελπίδα ότι το μοντέλο αυτό θα αποδειχθεί αποτελεσματικό και θα υιοθετηθεί σε πανελλαδική κλίμακα. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η στρατηγική αυτή μπορεί να ανατρέψει την κατάσταση, μετατρέποντας έναν τοξικό εισβολέα σε μια ευκαιρία για τον αλιευτικό κλάδο.
Αναλυτικός οδηγός – 22 ερωτήσεις και απαντήσεις για το πιλοτικό πρόγραμμα του ΥΠΑΑΤ για τη διαχείριση του λαγοκέφαλου:
1. Γιατί υλοποιείται πρόγραμμα για τον λαγοκέφαλο;
Ο λαγοκέφαλος είναι χωροκατακτητικό ξενικό είδος που έχει εξαπλωθεί στις ελληνικές θάλασσες. Η παρουσία του δημιουργεί προβλήματα στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, στα ενδημικά είδη, στα αλιευτικά εργαλεία και στο εισόδημα των επαγγελματιών αλιέων. Παράλληλα, λόγω της τοξικότητάς του, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα συνηθισμένο αλίευμα.
2. Τι ακριβώς προβλέπει η πράξη;
Η πράξη προβλέπει τη στοχευμένη αλίευση λαγοκέφαλου από επαγγελματίες αλιείς, τη συγκέντρωσή τους σε συγκεκριμένα σημεία, την καταγραφή και ζύγισή τους, την προσωρινή ασφαλή αποθήκευση, τη μεταφορά και την τελική διαχείριση ή καταστροφή τους.
3. Σε ποιες περιοχές θα εφαρμοστεί;
Η πρώτη φάση θα εφαρμοστεί πιλοτικά στις Περιφέρειες Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου.
4. Ποιοι είναι οι δικαιούχοι του προγράμματος;
Δικαιούχοι είναι η Περιφέρεια Κρήτης και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, οι οποίες θα υποβάλουν κοινή πρόταση.
5. Ποιος είναι ο ρόλος των επαγγελματιών αλιέων;
Οι επαγγελματίες αλιείς θα συμμετέχουν στη στοχευμένη αλίευση του λαγοκέφαλου. Θα αλιεύουν, θα εκφορτώνουν και θα παραδίδουν τις ποσότητες στα σημεία που θα υποδειχθούν από τις Περιφέρειες.
6. Πού θα παραδίδονται οι λαγοκέφαλοι;
Η παράδοση θα γίνεται μόνο σε συγκεκριμένα σημεία εκφόρτωσης και συγκέντρωσης που θα οριστούν από τις Περιφέρειες.
7. Θα υπάρχουν ψυγεία ή χώροι προσωρινής αποθήκευσης;
Στο πλαίσιο της πρότασης των Περιφερειών πρέπει να προβλεφθούν οι αναγκαίες υποδομές για την ασφαλή συγκέντρωση και προσωρινή αποθήκευση των αλιευμένων λαγοκέφαλων.
8. Πόσο θα πληρώνονται οι αλιείς;
Οι επαγγελματίες αλιείς θα πληρώνονται 5,33 ευρώ για κάθε κιλό λαγοκέφαλου που θα παραδίδεται, θα καταγράφεται και θα πιστοποιείται.
9. Τα 5,33 ευρώ ανά κιλό είναι καθαρό ποσό για τον αλιέα;
Ναι. Η αμοιβή των 5,33 ευρώ ανά κιλό αφορά τον επαγγελματία αλιέα για τις ποσότητες λαγοκέφαλου που θα αλιεύονται, θα παραδίδονται, θα ζυγίζονται και θα πιστοποιούνται. Ο αλιέας δεν καλείται να πληρώσει από την αμοιβή του τα κόστη μεταφοράς, αποθήκευσης, συντήρησης ή καταστροφής.
10. Ποιος καλύπτει τα κόστη μεταφοράς, αποθήκευσης και καταστροφής;
Τα έξοδα συντονισμού, μεταφοράς, συντήρησης, διαχείρισης και καταστροφής προβλέπονται ως επιλέξιμες δαπάνες της πράξης και θα οργανώνονται από τις Περιφέρειες.
11. Ποιες άλλες δαπάνες χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα;
Το πρόγραμμα καλύπτει τις αμοιβές της Ομάδας Έργου και της επιστημονικής παρακολούθησης, τις υπηρεσίες εξωτερικών παρόχων, τα κόστη διαχείρισης, μεταφοράς, συντήρησης, καύσης, τον εξοπλισμό, τα αναλώσιμα, τις μετακινήσεις και τις ενέργειες δημοσιότητας.
12. Πώς θα γίνεται η διαδικασία μετά την παράδοση;
Μετά την παράδοση, οι ποσότητες θα καταγράφονται, ζυγίζονται και πιστοποιούνται. Στη συνέχεια θα αποθηκεύονται προσωρινά και θα μεταφέρονται για τελική διαχείριση ή καταστροφή.
13. Τι θα γίνεται τελικά με τους λαγοκέφαλους;
Οι αλιευμένοι λαγοκέφαλοι δεν θα οδηγούνται στην κατανάλωση. Θα διαχειρίζονται με καύση ή άλλη νόμιμη υγειονομικά αποδεκτή μέθοδο, ή με υγειονομική ταφή, εφόσον προβλεφθεί.
14. Ποιος θα κάνει τους ελέγχους;
Οι Περιφέρειες θα καθορίσουν τα σημεία παράδοσης, τη διαδικασία καταγραφής, τη ζύγιση, την πιστοποίηση και τους ελέγχους. Προβλέπεται και επιστημονική παρακολούθηση.
15. Πώς θα αποδεικνύεται πόσα κιλά παρέδωσε κάθε αλιέας;
Οι ποσότητες θα καταγράφονται ανά αλιέα στα σημεία παράδοσης. Η πληρωμή θα βασίζεται στις ποσότητες που έχουν παραδοθεί, ζυγιστεί, καταγραφεί και πιστοποιηθεί.
16. Μπορεί ένας αλιέας να παραδίδει λαγοκέφαλους όπου θέλει;
Όχι. Η παράδοση θα γίνεται μόνο στα σημεία που θα ορίσουν οι Περιφέρειες.
17. Τι ισχύει για τους ερασιτέχνες αλιείς;
Η δράση αφορά αποκλειστικά επαγγελματίες αλιείς. Δεν προβλέπεται γενική αποζημιούμενη διαδικασία για ερασιτέχνες.
18. Τι γίνεται με λαγοκέφαλους που αλιεύονται σε άλλες περιοχές;
Η πιλοτική δράση αφορά την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο. Για άλλες περιοχές δεν υπάρχει γενική διαδικασία αποζημιούμενης παράδοσης.
19. Γιατί δεν μπορεί να αξιοποιηθεί αλλιώς ο λαγοκέφαλος;
Λόγω της τοξικότητας της σάρκας και των εσωτερικών οργάνων του, απαιτούνται ειδικοί χειρισμοί, ενώ περιορίζονται οι δυνατότητες περαιτέρω επεξεργασίας ή διάθεσης.
20. Μήπως η δράση έπρεπε να είχε ξεκινήσει νωρίτερα;
Προηγήθηκαν επιστημονικές μελέτες. Η σημερινή δράση αξιοποιεί αυτή τη γνώση και περνά στο επόμενο στάδιο της οργανωμένης εφαρμογής.
21. Πότε θα ξεκινήσει η εφαρμογή του;
Η πρακτική εφαρμογή θα ξεκινήσει αφού υποβληθεί και εγκριθεί η πρόταση των Περιφερειών και οριστικοποιηθούν τα σημεία παράδοσης και οι διαδικασίες.
22. Ποιος είναι ο τελικός στόχος του προγράμματος;
Να περιοριστεί η πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα, να στηριχθούν οι αλιείς και να δημιουργηθεί ένα οργανωμένο, επιστημονικά αξιολογημένο μοντέλο διαχείρισης.
