Η ΕΕ στέλνει τους μετανάστες στη Ρουάντα – Το σχέδιο που διχάζει την Ευρώπη

Από την Αλβανία στην Ουγκάντα – Η νέα «λύση» της ΕΕ για τη μετανάστευση γεννά περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις

Το πείραμα της «μακρινής λύσης»

Η Ευρώπη επιχειρεί να κάνει αυτό που η Βρετανία απέτυχε να ολοκληρώσει: να στείλει τους απορριφθέντες μετανάστες σε τρίτες χώρες. Το σχέδιο για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής στη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν βρίσκεται στο τραπέζι των Βρυξελλών, με πέντε χώρες-μέλη να έχουν ήδη ζητήσει επείγουσα δράση.

Η Δανία, η Αυστρία, η Ελλάδα, η Γερμανία και η Ολλανδία ηγούνται της προσπάθειας. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι στόχος είναι η σύναψη συμφωνιών εντός του 2026, ώστε τα κέντρα να λειτουργήσουν από το 2027. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η Ευρώπη διαθέτει τα νομικά εργαλεία και την πολιτική βούληση για να το πετύχει.

Γιατί η Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν;

Η επιλογή των δύο χωρών δεν είναι τυχαία. Η ΕΕ έχει ήδη επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στη Ρουάντα μέσω του προγράμματος Global Gateway, ενώ το Ουζμπεκιστάν έχει λάβει 119 εκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις. Πρόκειται για μια στρατηγική που συνδυάζει την αναπτυξιακή βοήθεια με τον έλεγχο της μετανάστευσης.

Ωστόσο, οι ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα παραμένουν έντονες. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έχει προειδοποιήσει ότι οι μετανάστες διατρέχουν τον κίνδυνο να υποστούν «ανεπανόρθωτη βλάβη». Οι επικριτές του σχεδίου, όπως η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμάρα, κάνουν λόγο για παραβίαση των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ.

Μακρόν: «Δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό είναι το νόημα της Ευρώπης μας»

Η Γαλλία και η Ισπανία έχουν ήδη εκφράσει τις επιφυλάξεις τους. Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι δεν έχει δει ποτέ ένα τέτοιο κέντρο να λειτουργεί πραγματικά. «Δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό είναι το νόημα της Ευρώπης μας», σχολίασε, αφήνοντας αιχμές για την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος.

Η διαφωνία αυτή αποτυπώνει ένα βαθύτερο ρήγμα στην ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση. Από τη μία πλευρά, οι χώρες του Νότου και της Κεντρικής Ευρώπης πιέζουν για αυστηρότερα μέτρα. Από την άλλη, η Γαλλία, η Ισπανία και άλλες χώρες ζητούν μια πιο συνεκτική και ανθρωπιστική προσέγγιση.

Το μεγάλο στοίχημα της ΕΕ

Οι νέοι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν ότι τα κέντρα επιστροφής θα φιλοξενούν μόνο άτομα που έχουν ήδη εξαντλήσει όλες τις νόμιμες οδούς παραμονής στην Ένωση. Αυτό τα διαφοροποιεί από προηγούμενα σχέδια, όπως αυτά της Βρετανίας ή της Ιταλίας, που επικεντρώνονταν σε αιτούντες άσυλο.

Ωστόσο, η ιστορία έχει δείξει ότι τέτοια σχέδια σπάνια λειτουργούν χωρίς νομικές και πολιτικές περιπλοκές. Η περίπτωση της Ιταλίας στην Αλβανία, που έχει εμπλακεί σε δικαστικές διαμάχες, αποτελεί μια προειδοποίηση. Το ίδιο και η βρετανική εμπειρία με τη Ρουάντα, που εγκαταλείφθηκε μετά από χρόνια νομικών προσφυγών. Το ερώτημα είναι αν η ΕΕ μπορεί να αποφύγει τις ίδιες παγίδες.

«Η ΕΕ πέφτει θύμα λαϊκιστικής ρητορικής και εναλλακτικών δεδομένων σχετικά με τους μετανάστες»