Η Μπισκέκ γίνεται αυτές τις ημέρες το επίκεντρο μιας μεγάλης γεωπολιτικής συνάντησης, καθώς οι ηγέτες του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) συγκεντρώνονται στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν για τη φετινή σύνοδο.
Δημήτρης Γιαλουράκης | 31.08.2026 Γεωπολιτική
Στο ίδιο τραπέζι βρίσκονται μεγάλες δυνάμεις της Ασίας και της Ευρασίας, με την παρουσία του Σι Τζινπίνγκ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν να δίνει στη συνάντηση ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος.
Η σύνοδος πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά φορτισμένη συγκυρία: ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η σύγκρουση γύρω από το Ιράν έχει επηρεάσει τις ενεργειακές και εμπορικές ροές και οι σχέσεις της Κίνας και της Ρωσίας με την Ουάσιγκτον παραμένουν τεταμένες.
Η συνάντηση Xi–Putin
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις που αναμένονται στο περιθώριο της συνόδου είναι η συνάντηση του Σι Τζινπίνγκ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι δύο ηγέτες έχουν ήδη οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια μια στενή στρατηγική σχέση, η οποία απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την επιδείνωση των σχέσεων της Ρωσίας με τη Δύση.
Η Μόσχα έχει στραφεί περισσότερο προς την ασιατική αγορά, ενώ η Κίνα έχει καταστεί ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους της Ρωσίας. Η συνεργασία επεκτείνεται στην ενέργεια, στο εμπόριο, στις μεταφορές και σε μια σειρά άλλων τομέων.
Το ενδιαφέρον πλέον βρίσκεται στο κατά πόσο οι δύο χώρες μπορούν να εμβαθύνουν αυτή τη σχέση σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία αντιμετωπίζει αυξανόμενη οικονομική και στρατηγική πίεση.
Η συνάντηση των δύο ηγετών είναι προγραμματισμένη για τις 31 Αυγούστου στο πλαίσιο της συνόδου του SCO.
Ο Πεζεσκιάν στο ίδιο τραπέζι
Η παρουσία του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν προσθέτει ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο.
Το Ιράν είναι πλήρες μέλος του SCO από το 2023 και τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει σημαντικά τις σχέσεις του τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Κίνα.
Η Τεχεράνη αναζητά τρόπους να περιορίσει τις συνέπειες των δυτικών κυρώσεων και να διευρύνει τις οικονομικές και πολιτικές της σχέσεις με χώρες εκτός του δυτικού συστήματος.
Ο Πεζεσκιάν αναμένεται να συναντηθεί με τον Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου. Οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει στενότερη συνεργασία, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας και της ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα αποτελεί σημαντικό οικονομικό στήριγμα για το Ιράν, με το Πεκίνο να έχει εξελιχθεί σε βασικό αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου.
Το SCO δεν είναι ΝΑΤΟ — αλλά το μήνυμα είναι σαφές
Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης δεν αποτελεί στρατιωτική συμμαχία και επισήμως δεν έχει δημιουργηθεί ως αντίπαλος του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η πολιτική του σημασία έχει αυξηθεί σημαντικά.
Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 2001 από την Κίνα, τη Ρωσία και τέσσερις χώρες της Κεντρικής Ασίας. Στη συνέχεια διευρύνθηκε με την Ινδία, το Πακιστάν, το Ιράν και τη Λευκορωσία. Σήμερα αριθμεί δέκα πλήρη μέλη, ενώ διαθέτει και μεγάλο αριθμό χωρών-εταίρων.
Οι χώρες του αντιπροσωπεύουν περίπου το 43% του παγκόσμιου πληθυσμού και σχεδόν το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας.
Αυτό εξηγεί γιατί κάθε σύνοδος του οργανισμού αποκτά πλέον μεγαλύτερο διεθνές ενδιαφέρον.
Οικονομία, ενέργεια και νέοι δρόμοι εμπορίου
Πίσω από τη μεγάλη πολιτική εικόνα υπάρχει και μια πολύ πρακτική ατζέντα.
Οι χώρες του SCO συζητούν τη δημιουργία νέων εμπορικών και μεταφορικών διαδρομών, την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας και τη δημιουργία χρηματοδοτικών μηχανισμών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά–Νότου, ο οποίος συνδέει τη Ρωσία με την Ινδία μέσω του Ιράν.
Η αναστάτωση στις θαλάσσιες μεταφορές, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τα προβλήματα σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, αυξάνει ακόμη περισσότερο τη σημασία εναλλακτικών χερσαίων και ευρασιατικών διαδρομών.
Παράλληλα, η Κιργιζία θέλει να προωθήσει την πρόοδο σε σχέδια όπως η αναπτυξιακή τράπεζα του SCO, το αναπτυξιακό ταμείο και ένα επενδυτικό ταμείο του οργανισμού.
Η δύσκολη ισορροπία της Ινδίας
Η εικόνα, πάντως, δεν είναι τόσο απλή όσο μια αντιπαράθεση «Ανατολή εναντίον Δύσης».
Στο ίδιο τραπέζι κάθονται χώρες με σοβαρές μεταξύ τους διαφορές.
Η Ινδία και η Κίνα έχουν μακροχρόνιες συνοριακές διαφορές. Η Ινδία και το Πακιστάν παραμένουν αντίπαλοι, ενώ το Νέο Δελχί διατηρεί παράλληλα σημαντικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση.
Αυτό σημαίνει ότι το SCO μπορεί να λειτουργήσει ως πλατφόρμα συνεννόησης, αλλά δεν αποτελεί ενιαίο πολιτικό μπλοκ.
Η Ινδία, ειδικά, ακολουθεί μια πολυδιάστατη διπλωματική πολιτική, προσπαθώντας να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους τόσο με τη Ρωσία και την Κίνα όσο και με τη Δύση.
Το πραγματικό μήνυμα από το Μπισκέκ
Η φετινή σύνοδος έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή πραγματοποιείται στην επέτειο των 25 χρόνων από την ίδρυση του SCO και σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε έντονη αναδιάταξη.
Για τον Πούτιν, η παρουσία στο Μπισκέκ αποτελεί ευκαιρία να δείξει ότι η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρούς διεθνείς εταίρους.
Για τον Πεζεσκιάν, αποτελεί ευκαιρία να προβάλει την Τεχεράνη ως μέρος ενός ευρύτερου ασιατικού και ευρασιατικού δικτύου σχέσεων.
Και για τον Σι Τζινπίνγκ, η σύνοδος αποτελεί ακόμη μία ευκαιρία να προωθήσει την κινεζική αντίληψη για έναν πιο πολυπολικό κόσμο, στον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αποτελούν τον μοναδικό πόλο ισχύος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δημιουργείται μια νέα «αντι-ΝΑΤΟ» συμμαχία.
Οι διαφορετικές στρατηγικές των μελών, οι μεταξύ τους αντιπαραθέσεις και οι διαφορετικές σχέσεις που διατηρούν με την Ουάσιγκτον κάνουν ένα τέτοιο συμπέρασμα υπερβολικά απλοϊκό.
Το πραγματικό στοίχημα στο Μπισκέκ, επομένως, δεν είναι αν ο Σι, ο Πούτιν και ο Πεζεσκιάν συμφωνούν σε όλα.
Δεν συμφωνούν.
Το ερώτημα είναι αν μπορούν να αξιοποιήσουν τις κοινές τους επιδιώξεις —την οικονομική συνεργασία, την ενεργειακή διασύνδεση και την επιθυμία για έναν πιο πολυπολικό κόσμο— ώστε να δημιουργήσουν ένα ισχυρότερο δίκτυο σχέσεων έξω από την παραδοσιακή δυτική αρχιτεκτονική.
Και αυτό είναι που κάνει τη σύνοδο του Μπισκέκ κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμη διεθνή συνάντηση κορυφής.
