Κατά Συνθήκην Ψεύδη και Φόροι: Πώς ο Πληθωρισμός Έγινε ο Σιωπηλός Εισπράκτορας που Κανείς δεν Ψήφισε

Όταν οι Τιμές Ανεβαίνουν, τα Φορολογικά Έσοδα Εκτοξεύονται — Χωρίς Κανείς να Αυξήσει τους Συντελεστές

Το Παράδοξο των 83 Μειωμένων Φόρων

Οπληθωρισμός, όπου κι αν εμφανίζεται, προκαλεί ζημιά. Από τις δηλώσεις για οποιοδήποτε θέμα μέχρι τις συνεχείς αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων, αυτό που πλήττεται εξαιτίας του είναι η αξιοπιστία του ίδιου του συστήματος. Η κυβέρνηση, για παράδειγμα, υπερηφανεύεται ότι έχει μειώσει 83 φόρους —πράγμα που όντως έχει κάνει— και ότι οι προηγούμενες κυβερνήσεις μέχρι το 2019 δεν μείωναν αλλά αύξαναν τη φορολογία. Και τα δύο είναι αληθή. Ωστόσο, περιέχουν μια αντινομία που σπανίως συζητείται: οι προηγούμενες κυβερνήσεις λειτουργούσαν σε περιβάλλον αποπληθωρισμού, ενώ ταυτόχρονα πιέζονταν ασφυκτικά από την τρόικα να αυξάνουν τα φορολογικά έσοδα. Το αποθεματικό που παρέδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ στη ΝΔ το 2019 δεν εμφανίστηκε από το πουθενά — προήλθε από φορολόγηση.

Πώς ο Πληθωρισμός Έγινε ο Καλύτερος Φοροεισπράκτορας

Πριν από το 2019, όταν μια τιμή ενός προϊόντος ήταν 20 ευρώ, ο ΦΠΑ απέδιδε 4,80 ευρώ. Αν η τιμή, λόγω του αποπληθωρισμού, έπεφτε στα 10 ευρώ, το κράτος θα εισέπραττε λιγότερο ΦΠΑ — και γι’ αυτό ο φόρος αυξανόταν, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος των εσόδων που απαιτούσε η τρόικα. Αυτό συνέβαινε όσο δεν υπήρχε πληθωρισμός. Μετά, άλλαξαν πολλά. Οι τιμές αυξήθηκαν, αλλά οι συντελεστές στον ΦΠΑ —παρά τις προεκλογικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού— δεν μειώθηκαν. Το αποτέλεσμα ήταν απλό και αμείλικτο: από την τιμή των 10 ευρώ, από την οποία το κράτος εισέπραττε ΦΠΑ 2,40 ευρώ, βρέθηκε να εισπράττει τον διπλάσιο φόρο, όταν η τιμή σκαρφάλωσε στα 20 ευρώ.

Το Παράδειγμα των Καυσίμων: Επίδομα 50 Ευρώ, Επιβάρυνση 32 Ευρώ

Κορυφαίο παράδειγμα αυτής της στρέβλωσης είναι τα καύσιμα, που επιβαρύνουν ολόκληρη την αλυσίδα της παραγωγής και αντιμετωπίζονται με πολιτικές που αποδεικνύονται αλυσιτελείς. Στις 9 Μαρτίου, η διαφορά της μέσης τιμής της βενζίνης στην Ελλάδα με τη μέση τιμή της Ε.Ε. ήταν 77 ευρώ στο χιλιόλιτρο — δηλαδή 0,077 ευρώ στο λίτρο. Στο τέλος της περιόδου ισχύος του Fuell Pass, η διαφορά με την Ε.Ε. είχε εκτοξευτεί στα 236 ευρώ ανά χίλια λίτρα. Η ανατίμηση στο λίτρο φτάνει περίπου τα 0,16 ευρώ. Με πέντε γεμίσματα των 40 λίτρων το καθένα, η συνολική επιβάρυνση αγγίζει τα 32 ευρώ — τη στιγμή που το επίδομα ήταν 50 ευρώ στην Αθήνα ή 40 ευρώ, ανάλογα με τον τρόπο καταβολής του.

Άλλες χώρες επέλεξαν τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης — και ο κόσμος εκεί είδε πραγματική μείωση στις τιμές. Στην Ελλάδα, εκτός του ΕΦΚ, υπάρχει και ΦΠΑ 24%: όσο αυξάνεται η τιμή, τόσο αυξάνονται και οι εισπράξεις του κράτους. Αν υπήρχαν επενδύσεις, βιομηχανία και εξαγωγές, το κράτος θα εισέπραττε φόρους και από αλλού. Τώρα, όμως, τα πάντα πέφτουν στην κατανάλωση — που φορολογείται αγρίως και χωρίς εξαιρέσεις.

Ο πληθωρισμός δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Είναι ο σιωπηλός εισπράκτορας που γεμίζει τα κρατικά ταμεία χωρίς να χρειαστεί κανείς να ψηφίσει νέους φόρους. Και όσο η οικονομία παραμένει εξαρτημένη από την κατανάλωση, αυτός ο μηχανισμός θα συνεχίσει να λειτουργεί — εις βάρος εκείνων που δεν έχουν άλλη επιλογή από το να καταναλώνουν.