29 Ιουνίου 2026
Ψάχνουμε το φταίξιμο στον Τραμπ, αλλά φταίει το 24% του ΦΠΑ. Ψάχνουμε το φταίξιμο στον Νετανιάχου, αλλά φταίει το 60% της τιμής που πάει στο κράτος
Η οφθαλμαπάτη της «υπεραπόδοσης»
Η ακρίβεια, αναμφίβολα, εξελίσσεται στο πιο επικίνδυνο πολιτικό όπλο κατά της κυβέρνησης. Ο Τάκης Θεοδωρικάκος επιχειρεί διαρκώς να συγκρατήσει τις τιμές με πλαφόν στο ποσοστό κέρδους και συμφωνίες κυρίων. Ωστόσο, το γενικότερο κλίμα τον προδίδει. Και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, διότι ο πραγματικός ένοχος δεν βρίσκεται ούτε στα ράφια των σούπερ μάρκετ ούτε στις διεθνείς αγορές. Αντιθέτως, βρίσκεται μέσα στο ίδιο το κράτος.
Προσέξτε το εξής απλό δεδομένο: το 60% με 65% της τιμής της βενζίνης είναι φόροι. Με άλλα λόγια, το κράτος εισπράττει περισσότερα από κάθε λίτρο απ’ ό,τι η εταιρεία που το διυλίζει, το μεταφέρει και το πουλά. Επομένως, όταν η τιμή ανεβαίνει, ο μεγάλος κερδισμένος δεν είναι ο βενζινοπώλης ούτε η εταιρεία πετρελαιοειδών – είναι το κράτος. Και όμως, ο δημόσιος διάλογος αναλώνεται στο ποιος φταίει: ο Τραμπ, ο Νετανιάχου, ο πόλεμος. Λες και πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πληρώναμε φθηνά καύσιμα. Στην πραγματικότητα, δεν τα πληρώναμε. Απλώς τώρα το κράτος εισπράττει ακόμη περισσότερα, χάρη στις ανατιμήσεις, και βαφτίζει τα υπερέσοδα «υπεραπόδοση».
«Οι φόροι που βάζουμε στη βενζίνη είναι το 60% με 65% της τιμής. Και εμείς ψάχνουμε τον αίτιο για την αύξηση και κατηγορούμε τον Τραμπ.»
Γιατί δεν μειώνονται οι φόροι
Ο πόλεμος, εξάλλου, έφερε περισσότερα έσοδα στα κρατικά ταμεία. Και αυτό ακριβώς έκανε τους κυβερνητικούς πιο γενναιόδωρους – υποσχέσεις, επιδόματα, φιλοδωρήματα άνευ αντικρίσματος. Όλα αυτά τα ονομάζουν «υπεραπόδοση» και τα αποδίδουν στην καλή πορεία της οικονομίας. Πρόκειται, ωστόσο, για οφθαλμαπάτη που δεν αντέχει ούτε μια ματιά στους δείκτες αγοραστικής δύναμης. Εκεί, άλλωστε, η Ελλάδα παραμένει στον πάτο της Ευρώπης.
Συνεπώς, η «εσωτερική υποτίμηση» δεν τελείωσε ποτέ. Απλώς συνδυάστηκε με τις αυξήσεις των τιμών και έγινε το μοναδικό εργαλείο για τη βελτίωση των δημοσιονομικών. Διότι, ας είμαστε ειλικρινείς: χωρίς παραγωγή, μόνο η ακρίβεια και οι φόροι μπορούν να φέρουν έσοδα. Και η χώρα έχει επιλέξει και τα δύο. Μάλιστα, εκείνο το 24% στον ΦΠΑ βγάζει μάτι – ήταν προεκλογική δέσμευση της Νέας Δημοκρατίας η μείωσή του από το 2019. Έκτοτε, όμως, παραμένει αμετακίνητο. Αναμφίβολα, η διατήρησή του δεν είναι ατύχημα – είναι επιλογή.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΜΕ:
- Το 60%-65% της τιμής της βενζίνης είναι φόροι – όχι το περιθώριο κέρδους της εταιρείας.
- Ο ΦΠΑ 24% παραμένει αμετακίνητος από το 2019, παρά την προεκλογική δέσμευση για μείωσή του.
- Η Ελλάδα βρίσκεται στον πάτο της Ευρώπης σε αγοραστική δύναμη.
- Τα υπερέσοδα από τον πληθωρισμό βαφτίζονται «υπεραπόδοση» και επιστρέφουν ως επιδόματα.
Η γραφειοκρατία που δοξάζεται και τα προγράμματα που βουλιάζουν
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπάρχει και η διάσταση της κρατικής ανικανότητας που συμπληρώνει το παζλ. Πέντε προγράμματα «Εξοικονομώ» βρίσκονται στον αέρα, με το παλαιότερο – εκείνο του 2021 – να μην έχει ακόμη κλείσει. Την ίδια στιγμή, δίνεται παράταση μέχρι τις 17 Ιουλίου, αλλά η ουσία παραμένει: οι πόροι που κινδυνεύουν φτάνουν το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ. Χρήματα που, αν δεν ολοκληρωθούν τα προγράμματα, θα κληθούμε να επιστρέψουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και τότε, ασφαλώς, θα έχουμε άλλα δράματα.
Η γραφειοκρατία – αυτή που δοξάζεται επειδή «ψηφιοποιείται» – κάνει το θαύμα της. Από την άλλη, όμως, δεν είναι μόνο αυτή. Είναι και οι αυξήσεις των υλικών που ξέφυγαν και ανάγκασαν πολλούς να αλλάξουν γνώμη για τις αιτήσεις τους. Επιπλέον, τα προγράμματα τρέχουν αρχικώς με τη συμμετοχή του ενδιαφερόμενου, που μοχλεύεται και δίνει ανάσα στην αγορά μέχρι να έρθει η επιδότηση από την Ευρώπη. Και κάποιες φορές, ενώ έχουμε πάρει κάποια από αυτά τα λεφτά, αντί να πάνε στο ανοιχτό πρόγραμμα για το οποίο προορίζονταν, κατευθύνονται στην κάλυψη μιας άλλης έκτακτης ανάγκης. Έτσι, όλοι μπλέκουν σε έναν φαύλο κύκλο μεροδούλι – μεροφάι.
Αυτό το μοντέλο, λοιπόν, δεν μπορεί να είναι το μέλλον μας. Και το χειρότερο είναι ότι πάντα βρισκόμαστε στο όριο να χάσουμε πόρους ακόμα και από αυτούς που μας δίνουν τσάμπα τα ευρωπαϊκά ταμεία. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν ο Τραμπ ή ο Νετανιάχου ευθύνονται για την ακρίβεια. Το ερώτημα είναι αν εμείς είμαστε σοβαρή χώρα. Και η απάντηση, δυστυχώς, βρίσκεται μπροστά μας – σε κάθε αντλία βενζίνης, σε κάθε ράφι σούπερ μάρκετ, σε κάθε λογαριασμό που έρχεται στο τέλος του μήνα.
«Αυτό το μεροδούλι – μεροφάι της οικονομίας δεν μπορεί να είναι το μέλλον μας. Και το χειρότερο, πάντα είμαστε στο όριο να χάσουμε πόρους ακόμα και από αυτούς που μας δίνουν τσάμπα τα ευρωπαϊκά ταμεία.»
Ο Δημήτρης Γιαλουράκης είναι αρθρογράφος. Ασχολείται με ζητήματα πολιτικής επικοινωνίας, κοινωνικής μηχανικής και ψηφιακού μετασχηματισμού. Επίσης αρθρογραφεί για θέματα γεωπολιτικής, διεθνών σχέσεων και στρατηγικής ανάλυσης.
