Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ανέδειξε την ολοένα μεγαλύτερη ανισορροπία στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας και ΗΠΑ-Ελλάδας. Η προσωπική διπλωματία Μητσοτάκη φαίνεται να έχει περιέλθει σε αδιέξοδο, με τον Τραμπ να επιλέγει σαφώς τον Ερντογάν.
Γιώργος Παπαγιάννης | 29 Ιουλίου 2026 ΔΙΕΘΝΗ
Η μεγαλύτερη αποτυχία της διπλωματίας κορυφής που ασκεί ο πρωθυπουργός είναι η ολοένα μεγαλύτερη ανισορροπία στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας και ΗΠΑ-Ελλάδας. Η Ελλάδα δίνει, διαχρονικά, τεράστια σημασία στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας, για λόγους στρατηγικής ισορροπίας.
Μέχρι το καλοκαίρι του 2025 η κυβέρνηση προσπαθούσε να εμφανιστεί πολύ κοντά στο σύστημα Τραμπ και να αποκτήσει πλεονέκτημα έναντι της αντιπολίτευσης μέσω της – ανύπαρκτης όπως αποδείχθηκε – σχέσης Τραμπ με Μητσοτάκη. Ένα χρόνο αργότερα, η προσωπική διπλωματία Μητσοτάκη έχει περιέλθει σε αδιέξοδο.
Η στρατηγική – Η Σύνοδος της Άγκυρας και η απομυθοποίηση
Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, είχαμε την ολοκλήρωση της απομυθοποίησης της πρωθυπουργικής διπλωματίας. Ο Τραμπ τα έδωσε όλα για να προβάλει τον ρόλο του Ερντογάν και υπέρ της αμερικανονατοϊκής αναβάθμισης του ρόλου της Τουρκίας.
Δεν βρήκε χρόνο και διάθεση για ένα διπλωματικό πέρασμα από την Αθήνα, δεν έδωσε σημασία στον Μητσοτάκη, ακόμη και ο υπουργός Πολέμου Χέγκσεθ που ήταν να περάσει από την Αθήνα, τελικά την παρέκαμψε.
Η προτίμηση των ΗΠΑ σε Ερντογάν-Τουρκία μπορεί να εξηγηθεί με αναφορά στην ενίσχυση της γεωστρατηγικής θέσης της Τουρκίας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και του πολέμου σε Μέση Ανατολή, Ιράν. Η προτίμηση αυτή, διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής διπλωματίας, δεν αποκλείει την τήρηση κάποιας ισορροπίας και την καλή προεδρική συμπεριφορά έναντι της Ελλάδας. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη.
Η «χημεία» των ηγετών
Μια άλλη ερμηνεία της προτίμησης Τραμπ προς Ερντογάν-Τουρκία έχει να κάνει με τη «χημεία» των ηγετών. Ο Τραμπ συνεννοείται με τον Ερντογάν γιατί έχουν και οι δύο προφίλ ισχυρών, αυταρχικών ηγετών. Έχουν κοινή νοοτροπία και διπλωματική γλώσσα ισχύος και θέλουν να αποφύγουν μια κόντρα που θα μπορούσε να ξεφύγει από τον έλεγχο.
Η διπλωματική αποξένωση Τραμπ-Μητσοτάκη γκρεμίζει και τα στερεότυπα στα οποία στηρίζεται το ηγετικό image making στην Ελλάδα. Τον Μητσοτάκη δεν τον βοήθησαν το Harvard, τα άψογα αγγλικά και τα καλοραμμένα κοστούμια. Κυριάρχησε ο Ερντογάν χωρίς αμερικανικά πανεπιστήμια, χωρίς αγγλικά, αλλά με πολλαπλάσιο ειδικό βάρος στις διεθνείς σχέσεις.
Το στοίχημα των εξοπλισμών και οι εισηγητές
Για τον Τραμπ, ο οποίος αυτοπροβάλλεται σαν ο κυρίαρχος στην τέχνη της διαπραγμάτευσης, οι σχέσεις με Ερντογάν-Τουρκία αποτελούν πρόκληση. Ειδικά στο θέμα των εξοπλισμών και της πώλησης F-35 στην Τουρκία θέλει να δείξει ότι μπορεί να ξεπεράσει τις δυσκολίες και να φτάσει σε συμφωνία.
Η αμερικανική πολεμική βιομηχανία κινδυνεύει να χάσει, λόγω της πολιτικής Τραμπ, ορισμένους καλούς πελάτες και ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρειάζεται μεγάλες τουρκικές παραγγελίες για να καλύψει τις απώλειες. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχώρησε, γρήγορα και αθόρυβα, στις δικές της παραγγελίες F-35. Για τον Τραμπ είναι ένας δεδομένος σύμμαχος και πελάτης που δεν προσφέρει δυνατότητες για διαπραγμάτευση.
«Πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος του προέδρου σε Συρία και Ιράκ είναι ο Μπάρακ, βαθύπλουτος του real estate, παλιός συνεργάτης και χρηματοδότης του Τραμπ. Η “δική μας” Κίμπερλι δεν έχει τέτοια επιρροή.»
Ρόλο στην στενή συνεργασία Τραμπ-Ερντογάν παίζουν και οι βασικοί εισηγητές. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Μπάρακ, είναι βαθύπλουτος του real estate και παλιός συνεργάτης του Τραμπ, σε θέση να του κάνει προτάσεις για αναβάθμιση του ρόλου Ερντογάν. Η Κίμπερλι, αντίθετα, δεν έχει τέτοια επιρροή.
Το στρατηγικό λάθος με τον Νετανιάχου
Στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει την ταύτισή του με Νετανιάχου και το λόμπι, ο Μητσοτάκης επικαλείται θεωρίες που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Υποτίθεται ότι η ταύτισή του με Νετανιάχου ανοίγει τις πόρτες του Λευκού Οίκου και εμποδίζει τη στενή συνεργασία Τραμπ-Ερντογάν.
Όμως, ο Τραμπ θεωρεί τον Ερντογάν εξαιρετικά χρήσιμο για την εξισορρόπηση της σχέσης ΗΠΑ-Ισραήλ. Δεν θέλει τον Νετανιάχου και το λόμπι να προβάλουν την τεράστια επιρροή τους, γιατί αυτό έχει μεγάλο πολιτικό κόστος εν όψει των εκλογών του Νοεμβρίου. Συμβαίνουν ακριβώς τα αντίθετα από αυτά που περιγράφει ο Μητσοτάκης.
Η ιδιοτελής πρωθυπουργική αστοχία ενισχύει το εντυπωσιακό συγκριτικό πλεονέκτημα που έχουν αποκτήσει Ερντογάν-Τουρκία στις σχέσεις με Τραμπ-ΗΠΑ. Το πρόβλημα είναι στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα και μεγαλώνει με το πέρασμα του χρόνου.
