Ο Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε τον πιο συντριπτικό οικονομικό πόλεμο κατά του Ιράν, απειλώντας με δευτερογενείς κυρώσεις κάθε χώρα που θα στηρίξει την Τεχεράνη. Ωστόσο, το σχέδιο προσκρούει σε μια γεωπολιτική πραγματικότητα: Κίνα και Ρωσία έχουν ήδη χτίσει παράλληλα οικονομικά οικοσυστήματα που αψηφούν την Ουάσινγκτον, καθιστώντας το σχέδιο εξαρχής καταδικασμένο.
Δημήτρης Γιαλουράκης | 21.08.2026 Αναλύσεις
Το σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ για μια «οικονομική D-Day» κατά του Ιράν, με την οποία απειλεί να τιμωρήσει κάθε χώρα που θα συνεχίσει να συναλλάσσεται με την Τεχεράνη, μοιάζει εντυπωσιακό στη ρητορική του. Στην πράξη, όμως, μοιάζει περισσότερο με μια εκστρατεία χωρίς στρατό, που σκοντάφτει πάνω σε δύο γεωπολιτικούς τοίχους: την Κίνα και τη Ρωσία.
Η στρατηγική των δευτερογενών κυρώσεων, όσο ισχυρή κι αν ακούγεται, προϋποθέτει ότι οι στόχοι της εξαρτώνται από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Κίνα όμως έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι διατεθειμένη να αγνοήσει τις αμερικανικές κυρώσεις όταν τα οικονομικά της συμφέροντα το επιβάλλουν. Η Ρωσία, από την άλλη, βρίσκεται ήδη υπό εκτεταμένες αμερικανικές κυρώσεις και λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό εκτός του δολαριακού συστήματος.
Το αδύνατο σημείο: Πεκίνο
Η Κίνα δεν είναι απλώς ένας εμπορικός εταίρος του Ιράν. Είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής του πετρελαίου του. Το 2025, η Κίνα αγόρασε το 80% των εξαγόμενων ιρανικών πετρελαίων. Το Πεκίνο έχει δημιουργήσει ένα αποκλειστικό σύστημα διυλιστηρίων που επεξεργάζονται κυρίως ιρανικό πετρέλαιο, με ελάχιστη έκθεση στις ΗΠΑ. Το ιρανικό πετρέλαιο φτάνει στην Κίνα με πλοία που δηλώνονται ως μαλαισιανά ή ινδονησιακά, οι συναλλαγές διακανονίζονται σε γουάν και εμπλέκουν μια αλυσίδα δύσκολα ανιχνεύσιμων μεσαζόντων.
Η απάντηση του Πεκίνου στην απειλή του Τραμπ ήταν άμεση και ψυχρή: «Οι κυρώσεις και η πίεση δεν θα λύσουν το πρόβλημα», δήλωσε ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Λιν Τζιάν, καλώντας όλα τα μέρη να επιλύσουν το ζήτημα μέσω πολιτικών και διπλωματικών μέσων.
Το δεύτερο αδύνατο σημείο: Μόσχα
Η Ρωσία, ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, βρίσκεται ήδη εκτός του αμερικανικού συστήματος. Το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών έφτασε τα 4,8 δισεκατομμύρια δολάρια τους πρώτους 11 μήνες του 2025, ενώ Μόσχα και Τεχεράνη οικοδομούν τη δική τους οικονομική υποδομή — ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα, ανεξάρτητο από το SWIFT και το δολάριο.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, η Ρωσία έχει ήδη αποσυνδεθεί από το αμερικανικό οικονομικό πλαίσιο, καθιστώντας τις απειλές του Τραμπ περιορισμένης ισχύος.
Η γεωπολιτική πραγματικότητα
Ο καθηγητής Πολ Μάσγκρεϊβ του Πανεπιστημίου Georgetown ήταν σαφής: «Ο Τραμπ προσπαθεί να επιβάλει μονομερώς το είδος των συντονισμένων κυρώσεων που παραδοσιακά απαιτούν πολυμερή συντονισμό — και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχει με το μέρος του την Κίνα, τη Ρωσία και τα άλλα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».
Ο Φαρίντ Ζακαρία, αναλυτής του CNN, σημείωσε ότι «το Ιράν βρίσκεται υπό διεθνείς οικονομικές κυρώσεις για δεκαετίες, και υπάρχουν λίγα μέτρα που θα μπορούσαν να λάβουν οι ΗΠΑ εκτός από το να επιβάλουν κυρώσεις ή να κόψουν τις σχέσεις με τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης. Η Κίνα, η Ρωσία, η Βόρεια Κορέα και η Ινδία δεν είναι χώρες στις οποίες η κυβέρνηση Τραμπ έχει τόσο μεγάλη επιρροή».
Η αμερικανική εσωτερική πραγματικότητα
Η εκστρατεία του Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο που το αμερικανικό δημόσιο χρέος ξεπέρασε τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ οι τόκοι εξυπηρέτησής του ξεπερνούν τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια ημερησίως. Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου αυξάνουν το κόστος της βενζίνης, διαβρώνοντας τη δημοτικότητα του προέδρου ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Η «οικονομική D-Day» του Τραμπ μπορεί να εντυπωσιάζει στη ρητορική, αλλά στην πράξη μοιάζει περισσότερο με μια αναγνώριση της ήττας του: των στρατιωτικών επιλογών που απέτυχαν, των διπλωματικών οδών που έκλεισαν, και της αδυναμίας του να επιβάλει τη βούλησή του σε έναν πολυπολικό κόσμο. Όπως έγραψε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, η κίνηση της Ουάσινγκτον είναι «αντιπερισπασμός από την κρίση της ίδιας της Αμερικής». «Η διπλή επένδυση σε αποτυχημένες πολιτικές θα φέρει μόνο περαιτέρω ήττα», προειδοποίησε. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι κυρώσεις θα «σπάσουν» το Ιράν. Είναι αν η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να πληρώσει το κόστος μιας εκστρατείας που απειλεί να μετατρέψει έναν οικονομικό πόλεμο κατά μιας χώρας σε μια ρήξη της παγκόσμιας οικονομικής τάξης — με την Κίνα και τη Ρωσία να στέκονται ήδη απέναντί της.
