Μέσα σε έξι ώρες, ένας 89χρονος με ψυχιατρικό ιστορικό κατάφερε να διασχίσει τη μισή Αττική οπλισμένος, να τραυματίσει πέντε άτομα, να περάσει ανενόχλητος από δικαστήρια και να φτάσει στην Πάτρα. Το θλιβερό αυτό ανθρωποκυνηγητό δεν είναι απλώς μια είδηση για την εγκληματικότητα. Είναι ένα κάτοπτρο που ρίχνει φως σε δύο βαθύτερα ζητήματα: την επιχειρησιακή ανεπάρκεια των μηχανισμών και, κυρίως, την αθέατη πλευρά της τρίτης ηλικίας.
Ο συγγραφέας Ρέι Κούνεϊ είχε πει κάποτε ότι η φάρσα συγγενεύει στενά με την τραγωδία. Η ιστορία του ένοπλου ηλικιωμένου που ξεκίνησε για μια χούφτα ένσημα έχει κάτι από πικρή φάρσα: ένας άνθρωπος που θα έπρεπε να απολαμβάνει τη σύνταξή του, παίρνει μια καραμπίνα και μετατρέπεται σε δράστη. Θα μπορούσε να είναι η πλοκή ενός μαύρου κωμωδήματος, αν δεν υπήρχαν τα θύματα και ο πανικός.
Το χρονικό των έξι ωρών:
- Εισβολή με καραμπίνα στον ΕΦΚΑ Κεραμεικού – τραυματισμός υπαλλήλου.
- Ανενόχλητη διέλευση από τα δικαστήρια στη Λουκάρεως.
- Πυροβολισμοί σε τέσσερα ακόμα άτομα.
- Μετακίνηση στην Πάτρα, όπου εντοπίστηκε, με φερόμενο οπλισμό και περίστροφο.
Η ευκολία κίνησης και τα επιχειρησιακά «κενά»
Πέρα από την ψυχική οδύνη του 89χρονου, η υπόθεση αναδεικνύει ένα ανησυχητικό κενό. Πώς είναι δυνατόν ένας ηλικιωμένος, ακόμα και οπλισμένος, να κινείται τόσο ελεύθερα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, χωρίς άμεσο εντοπισμό; Τα επιχειρησιακά σχέδια της αστυνομίας φάνηκαν, στην προκειμένη περίπτωση, ανεπαρκή. Το ερώτημα που αιωρείται δεν είναι απλώς για την αποτελεσματικότητα των διωκτικών αρχών, αλλά για την αντίληψή μας απέναντι στην τρίτη ηλικία.
Ο Φίλιπ Ροθ είχε πει πως «τα γηρατειά δεν είναι μάχη, είναι σφαγή». Δεν εννοούσε μόνο τη φθορά του σώματος αλλά και την κοινωνική αορατότητα. Τείνουμε να βλέπουμε τους ηλικιωμένους ως μια ομοιογενή, γκρίζα μάζα, συχνά ενοχλητική, ξεχνώντας ότι πίσω από κάθε ηλικία υπάρχει μια αυτόνομη προσωπικότητα, με ένταση, οδύνη ή, σπανιότερα, με ακμαίες δυνάμεις που μπορούν να γίνουν εκρηκτικές.
Διαβάζεις την επιστολή του και ανατριχιάζεις. Μπερδεμένες σκέψεις για νήματα που σπάνε και αντοχές που σκορπάνε. Από θαύμα δεν θρηνήσαμε νεκρούς. Το τραύμα, όμως, για την κοινωνία, παραμένει.
Η «συνταγή» της γήρανσης και η κοινωνική ευθύνη
Η επιλογή του τίτλου «Η συνταγή του 89χρονου» δεν είναι τυχαία. Δεν υπάρχει μία μόνο συνταγή για να γεράσει κανείς αξιοπρεπώς. Υπάρχουν, όμως, ευθύνες: της πολιτείας για την ψυχική υγεία και την κοινωνική πρόνοια, και δική μας, ως κοινωνίας, να μην στοχοποιούμε την ηλικία. Ο 89χρονος δεν είναι ένας αριθμός. Θα μπορούσε, στο καλό σενάριο, να είναι ο καθένας μας.
Η τραγική ιστορία του ένοπλου ηλικιωμένου δεν πρέπει να μείνει μόνο ως ένα ακόμα αστυνομικό δελτίο. Είναι μια υπενθύμιση ότι η κοινωνική αλληλεγγύη και η υποστήριξη της ψυχικής υγείας σε όλες τις ηλικίες δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη. Από θαύμα δεν είχαμε νεκρούς. Την επόμενη φορά, μπορεί να μην υπάρξει θαύμα.
