Η Ελλάδα της Χαμένης Δεκαετίας και των Ανύπαρκτων Εναλλακτικών

Το Πραγματικό Ερώτημα Δεν Είναι Πότε θα Γίνουν Εκλογές — Αλλά Αν Υπάρχει Κάποιος που Αξίζει να Κυβερνήσει

Επτά Χρόνια Χωρίς Σχέδιο: Η Κυβέρνηση που Έμεινε στη Διαχείριση

Ηχώρα έχει εισέλθει σε μια μακρά προεκλογική περίοδο. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι πότε θα γίνουν οι εκλογές. Είναι αν υπάρχει σήμερα κάποια πολιτική δύναμη που μπορεί να πείσει ότι διαθέτει σχέδιο για να βγάλει την Ελλάδα από τη στασιμότητα και να της δώσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιοχή της. Επτά χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να επικαλείται ούτε το παρελθόν ούτε τις δυσκολίες της προσαρμογής. Επτά χρόνια είναι αρκετός χρόνος για να κριθεί μια στρατηγική — και η ετυμηγορία είναι αμείλικτη.

Η Ελλάδα δεν έχει μετατραπεί στον περιφερειακό παίκτη που θα μπορούσε να είναι στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρά τις θριαμβολογίες για γεωπολιτική αναβάθμιση, η χώρα δεν διαμορφώνει τις εξελίξεις — τις παρακολουθεί. Δεν χαράσσει ατζέντα στην Ευρώπη — την ακολουθεί. Δεν αξιοποίησε την κρίση στην Ουκρανία, την ενεργειακή μετάβαση ή τις ανακατατάξεις στην παγκόσμια οικονομία για να μετατραπεί σε κέντρο παραγωγής, μεταφορών, τεχνολογίας και ενέργειας. Παραμένει μια οικονομία που στηρίζεται κυρίως στον τουρισμό, στις υπηρεσίες, στην κατανάλωση και στα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Η Ψευδαίσθηση των «Ήρεμων Νερών» και η Πραγματικότητα της Τουρκικής Επέκτασης

Ακόμη πιο προβληματική είναι η εικόνα στην εξωτερική πολιτική. Η θεωρία των «ήρεμων νερών» παρουσιάστηκε ως στρατηγική αποκλιμάκωσης. Στην πράξη, όμως, η Τουρκία συνέχισε να προωθεί συστηματικά τις αναθεωρητικές της θέσεις και να διευρύνει τις διεκδικήσεις της. Η ελληνική κυβέρνηση δεν κατάφερε να μετατρέψει την οικονομική, διπλωματική και αμυντική της ενίσχυση σε ουσιαστική πολιτική επιρροή στην περιοχή. Η Ελλάδα εμφανίζεται συχνά να αντιδρά στις πρωτοβουλίες άλλων αντί να παράγει η ίδια πρωτοβουλίες.

Η πραγματική ερώτηση είναι τι χτίστηκε πάνω σε αυτή τη σταθερότητα. Πού είναι η παραγωγική ανασυγκρότηση; Πού είναι η βιομηχανική πολιτική; Πού είναι οι ελληνικές επιχειρήσεις που θα πρωταγωνιστούν στην περιοχή; Πού είναι η μετατροπή της χώρας σε τεχνολογικό και ενεργειακό κόμβο με πραγματική προστιθέμενη αξία; Αυτά τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα — και η σιωπή της κυβέρνησης είναι εκκωφαντική.

Η Αντιπολίτευση που Δεν Πείθει: Επανασυσκευασία και Αδυναμία

Όμως το πρόβλημα της χώρας δεν είναι μόνο η κυβέρνηση. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί την πολιτική του επανεμφάνιση παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως έναν ώριμο και μεταμορφωμένο ηγέτη. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς έχει αλλάξει πέρα από την εικόνα. Το πολιτικό rebranding που έγινε reunion δεν είναι κολυμβήθρα του Σιλωάμ — δεν αρκεί να ζητά κανείς από τους πολίτες να ξεχάσουν. Οφείλει να εξηγήσει τι έμαθε, ποια λάθη αναγνωρίζει και γιατί δεν θα επαναλάβει τις ίδιες επιλογές. Μέχρι στιγμής, η προσπάθεια μοιάζει περισσότερο με επανασυσκευασία ενός παλιού πολιτικού προϊόντος παρά με την παρουσίαση μιας νέας εθνικής στρατηγικής. Τα ίδια πρόσωπα, οι ίδιες νοοτροπίες, το δώσε και μένα μπάρμπα και σε μεγάλο βαθμό οι ίδιες πολιτικές συνταγές δύσκολα μπορούν να πείσουν ότι παράγουν διαφορετικό αποτέλεσμα. Θυμίζουν έντονα εποχές του Go Back κ. Μέρκελ και το θα χτυπάμε τα νταούλια και θα χορεύουν οι αγορές!

Στο ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Ανδρουλάκης συνεχίζει να αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα που τον συνοδεύει από την πρώτη ημέρα της ηγεσίας του: αδυνατεί να εμπνεύσει. Η πολιτική του πρόταση συχνά εξαντλείται στην κριτική προς την κυβέρνηση χωρίς να αναδεικνύει ένα ξεκάθαρο και διακριτό σχέδιο για τη χώρα. Η λογική του «δώστε και σε εμάς μια ευκαιρία» δεν αρκεί όταν οι πολίτες αναζητούν όραμα και κατεύθυνση.

Μια Χώρα που Συζητά για Πρόσωπα Αντί για Στρατηγική

Ηπολιτική μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε θέαμα: άλλοτε θέαμα θυμού, άλλοτε θέαμα αγανάκτησης, άλλοτε θέαμα επικοινωνίας χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο. Το αποτέλεσμα είναι μια χώρα που συζητά διαρκώς για πρόσωπα αλλά σπάνια για στρατηγική. Η Ελλάδα χρειάζεται κάτι περισσότερο από εναλλαγή διαχειριστών της ίδιας πραγματικότητας. Χρειάζεται ένα νέο εθνικό σχέδιο που να απαντά σε θεμελιώδη ερωτήματα: πώς θα αυξήσει την παραγωγή της, πώς θα αποκτήσει τεχνολογική και βιομηχανική ισχύ, πώς θα καταστεί ηγετικός οικονομικός και ενεργειακός κόμβος στα Βαλκάνια και πώς θα αποκτήσει πραγματικά ισότιμη φωνή μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σήμερα, επτά χρόνια μετά το 2019, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται μακριά από αυτόν τον στόχο. Και το πιο ανησυχητικό δεν είναι η αποτυχία της κυβέρνησης να τον πετύχει — είναι ότι καμία από τις εναλλακτικές που διεκδικούν την εξουσία δεν έχει καταφέρει να πείσει ότι γνωρίζει πραγματικά τον δρόμο προς αυτόν.