Ο Δημήτρης Δαριβέρης καταθέτει μια πολιτική πρόταση που δεν είναι «κεντρισμός», αλλά μια νέα σύνθεση βασισμένη σε πέντε πυλώνες: δημοκρατικό πατριωτισμό, κοινωνικό φιλελευθερισμό, ευρωπαϊσμό, διεθνισμό και κοσμοπολιτισμό.
Δημήτρης Δαριβέρης | 20.08.2026 Απόψεις
Το «προοδευτικό κέντρο» δεν εκφράζει τον «κεντρισμό», δηλαδή τη μέση οδό ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά, ούτε και πρεσβεύει την πολιτική ουδετερότητα μέσω ενός βολικού συμβιβασμού ανάμεσα σε δύο παρωχημένα στρατόπεδα. Είναι η νέα πολιτική σύνθεση, που ξεκινά από μια απλή διαπίστωση, που λέει ότι: «Ο κόσμος άλλαξε περισσότερο από όσο άλλαξαν τα πολιτικά κόμματα».
Η ιδεολογική βάση του προοδευτικού κέντρου μπορεί να στηριχθεί σε πέντε αλληλένδετους πυλώνες:
- δημοκρατικό πατριωτισμό
- κοινωνικό φιλελευθερισμό
- ευρωπαϊσμό
- διεθνισμό
- κοσμοπολιτισμό
1. Δημοκρατικός πατριωτισμός
Το προοδευτικό κέντρο υπερασπίζεται την έννοια της πατρίδας, αποσυνδέοντας την όμως από τον εθνικισμό. Πατριωτισμός σημαίνει ότι αισθανόμαστε ευθύνη για την Ελλάδα που παραδίδουμε στην επόμενη γενιά. Η Πατρίδα είναι δημοκρατική κοινότητα ευθύνης, κι όχι φυλετική ιδεολογία. Γι’ αυτό ένας προοδευτικός πατριωτισμός, υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα, την ασφάλεια και την πολιτισμική μας ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο, την ειρήνη και την ισότιμη συνύπαρξη των λαών.
2. Κοινωνικός φιλελευθερισμός
Το προοδευτικό κέντρο απορρίπτει τόσο το κράτος που θέλει να ρυθμίζει τα πάντα, όσο και την αγορά που αφήνεται ανεξέλεγκτη να αυτορρυθμίζει την κοινωνία. «Η ελευθερία χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη γίνεται προνόμιο. Η κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς ελευθερία γίνεται πατερναλισμός». Το κράτος πρέπει να είναι ισχυρό εκεί όπου ο πολίτης μόνος του είναι αδύναμος, όπως υγεία, παιδεία, κοινωνική προστασία, ασφάλεια, δικαιοσύνη, υποδομές. Και ταυτόχρονα πρέπει να είναι περιορισμένο εκεί όπου η κοινωνία, η επιχειρηματικότητα και η ατομική πρωτοβουλία μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερη αξία. Δεν θέλουμε ούτε κρατικοδίαιτο σοσιαλισμό, ούτε ασύδοτο καπιταλισμό. Θέλουμε ελεύθερη κοινωνία, με κοινωνική προστασία και δυναμική οικονομία με κανόνες.
3. Ευρωπαϊσμός
Η αποδοχή των ευρωπαϊκών θεσμών, είναι στρατηγική επιλογή. Σε έναν κόσμο ΗΠΑ – Κίνας, σε μια περιοχή γεωπολιτικών ανταγωνισμών και σε μια εποχή όπου κανένα ευρωπαϊκό κράτος μόνο του δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την ενέργεια, την τεχνολογία, την κλιματική κρίση, τη μετανάστευση και τις νέες απειλές ασφαλείας, η ευρωπαϊκή ισχύς αποτελεί πολλαπλασιαστή εθνικής ισχύος. Περισσότερη Ευρώπη εκεί όπου το εθνικό κράτος είναι αδύναμο. Περισσότερη εθνική ευθύνη εκεί όπου η Ευρώπη δεν μπορεί ή δεν πρέπει να υποκαταστήσει το κράτος. Αυτός είναι ένας ώριμος ευρωπαϊσμός.
4. Διεθνισμός
Το προοδευτικό κέντρο είναι διεθνιστικό, επειδή αντιλαμβάνεται ότι μια Ελλάδα απομονωμένη, δύσκολα μπορεί να προστατεύσει τα συμφέροντά της. Υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο, τις συμμαχίες, τη συλλογική ασφάλεια και την πολυμερή διπλωματία. Αλλά ο διεθνισμός του δεν είναι αφελής. Η ειρήνη δεν εξασφαλίζεται με ευχολόγια και η διπλωματία χρειάζεται ισχύ, καθώς επίσης η συνεργασία χρειάζεται αξιοπιστία. Το διεθνές δίκαιο χρειάζεται κράτη ικανά να το υπερασπιστούν. «Ειρήνη χωρίς ισχύ είναι ευχή. Ισχύς χωρίς δίκαιο είναι αυθαιρεσία. Η στρατηγική ισορροπία βρίσκεται στον συνδυασμό τους».
5. Κοσμοπολιτισμός
Τέλος, το προοδευτικό κέντρο μπορεί να είναι κοσμοπολίτικο χωρίς να είναι άπατρι. Ο άνθρωπος μπορεί να είναι ταυτόχρονα Έλληνας, Ευρωπαίος και πολίτης του κόσμου. Οι ταυτότητες δεν χρειάζεται να αλληλοαναιρούνται. Ο κοσμοπολιτισμός σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε την ίση αξία κάθε ανθρώπου. Δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε τη γλώσσα, την ιστορία ή τον πολιτισμό μας. Αυτή ίσως είναι η πιο καθαρή διατύπωση του προοδευτικού κοσμοπολιτισμού.
Εν κατακλείδι, το προοδευτικό κέντρο, αποτελεί τη νέα πολιτική γεωγραφία, που δεν είναι «κεντρισμός», γι’ αυτό και δεν πρέπει να θεωρείται «λίγο Αριστερά και λίγο Δεξιά», αλλά μια νέα σύνθεση: Δημοκρατικός πατριωτισμός + κοινωνικός φιλελευθερισμός + ευρωπαϊσμός + διεθνισμός + κοσμοπολιτισμός.
Με ελευθερία, αλλά όχι κοινωνική εγκατάλειψη. Με κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά όχι κρατικό πατερναλισμό. Με πατριωτισμό, αλλά χωρίς εθνικισμό. Με ευρωπαϊσμό, αλλά χωρίς εθνική αυτοϋπονόμευση. Με διεθνισμό, αλλά χωρίς γεωπολιτική αφέλεια. Με κοσμοπολιτισμό, αλλά χωρίς πολιτισμική αυτοακύρωση.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα. Η μεγάλη πολιτική αντιπαράθεση του 21ου αιώνα, δεν θα γίνει ανάμεσα σε μια Αριστερά και μια Δεξιά που αναπαράγουν τα διλήμματα του 20ού αιώνα, αλλά ανάμεσα σε δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το μέλλον. Από τη μία, τον φόβο, τον αποκλεισμό, τον εθνικισμό, τον κρατισμό και την πολιτική αδράνεια, κι από την άλλη, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη, την εθνική αυτοπεποίθηση, την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την ανοιχτή κοινωνία.
Το προοδευτικό κέντρο δεν χρειάζεται να είναι το «κέντρο» ανάμεσα στους άλλους, χρειάζεται να γίνει ο βασικός πόλος μιας νέας πολιτικής σύνθεσης. Το ζητούμενο εν τέλει, δεν είναι να διαλέξουμε ανάμεσα στην πατρίδα και τον κόσμο, ανάμεσα στην ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη, ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Το ζητούμενο είναι να αποδείξουμε ότι μπορούν να συνυπάρξουν:
- Πατρίδα με δημοκρατία.
- Ελευθερία με κοινωνική δικαιοσύνη.
- Ελλάδα με Ευρώπη.
- Εθνική ισχύς με διεθνές δίκαιο.
- Ταυτότητα με ανοιχτή κοινωνία.
- Ρίζες με ορίζοντα.
Κι αυτό δεν είναι συμβιβασμός. Είναι πολιτική σύνθεση.
Δημήτρης Δαριβέρης
