Η εκεχειρία στην Υεμένη δεν έγινε ποτέ ειρήνη – Οι αντάρτες εκμεταλλεύονται την απροθυμία του βασιλείου για νέα σύγκρουση, χρησιμοποιώντας την Ερυθρά Θάλασσα ως μοχλό πίεσης
Δημήτρης Γιαλουράκης | 28 Ιουλίου 2026 ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει εδώ και χρόνια να κλείσει το κεφάλαιο της Υεμένης. Δέκα χρόνια πολέμου, βομβαρδισμών και μιας ανθρωπιστικής κρίσης που έφερε εκατομμύρια ανθρώπους στα όρια της πείνας, κατέστησαν το κόστος της σύγκρουσης δυσανάλογο για το βασίλειο. Οι αρχικοί στρατιωτικοί στόχοι παρέμειναν ανεκπλήρωτοι και η διπλωματική οδός φαινόταν η μόνη διέξοδος.
Οι Χούθι, ωστόσο, βγήκαν από τον πόλεμο ισχυρότεροι. Ελέγχουν τη Σαναά, το μεγαλύτερο μέρος της βόρειας Υεμένης και έχουν οικοδομήσει τις δομές ενός de facto κράτους. Διαθέτουν πυραύλους, drones, στρατιωτική εμπειρία και την υποστήριξη του Ιράν. Το σημαντικότερο πλεονέκτημά τους, ωστόσο, είναι ότι έχουν κατανοήσει την κεντρική αδυναμία του αντιπάλου τους: το Ριάντ δεν αντέχει έναν νέο μακροχρόνιο πόλεμο.
Η εκεχειρία που δεν έγινε ποτέ ειρήνη
Η εκεχειρία του 2022 σταμάτησε τις μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά δεν έλυσε καμία από τις βασικές αιτίες της σύγκρουσης. Η χώρα παρέμεινε διαιρεμένη. Οι Χούθι διατήρησαν τον έλεγχο του βορρά, ενώ η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση συνέχισε να εξαρτάται από τη Σαουδική Αραβία.
«Η εκεχειρία δεν ήταν ειρήνη. Ήταν μια προσωρινή αναστολή της σύγκρουσης»
Στα τέλη του 2023, με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ, το Ριάντ και οι Χούθι πλησίασαν σε έναν προκαταρκτικό «οδικό χάρτη». Η επανέναρξη της καταβολής μισθών στους δημοσίους υπαλλήλους των περιοχών που ελέγχουν οι Χούθι ήταν το πιο κρίσιμο σημείο. Το ετήσιο κόστος θα καλυπτόταν από τα έσοδα του πετρελαίου της Υεμένης, με πιθανή συμπληρωματική χρηματοδότηση από τη Σαουδική Αραβία.
Η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023 εκτροχίασε τη διαδικασία. Οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και να εκτοξεύουν πυραύλους προς το Ισραήλ, ενσωματώνοντας τη σύγκρουση στην Υεμένη σε μια ευρύτερη περιφερειακή αντιπαράθεση.
«Οι Χούθι δεν χρειάστηκε να νικήσουν στρατιωτικά τη Σαουδική Αραβία. Αρκούσε να την υποχρεώσουν να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δυσμενείς επιλογές»
Η παγίδα της Ερυθράς Θάλασσας
Ο πόλεμος ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πρόσφερε στους Χούθι τη στρατηγική ευκαιρία που αναζητούσαν. Η Σαουδική Αραβία εξάγει παραδοσιακά μεγάλο μέρος του πετρελαίου της μέσω του Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ. Η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας υποχρέωσε το βασίλειο να βασιστεί ακόμη περισσότερο στις διαδρομές προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Οι Χούθι βρίσκονται πλέον σε θέση να απειλούν μία από τις βασικές εναλλακτικές οδούς εξαγωγής του σαουδαραβικού πετρελαίου. Το Ριάντ βρέθηκε ανάμεσα σε δύο σημεία πίεσης: στα ανατολικά, το Ιράν μπορεί να περιορίσει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Στα δυτικά, οι Χούθι μπορούν να απειλήσουν σαουδαραβικά πλοία και πετρελαϊκές μεταφορές.
Η σαουδαραβική αντίφαση
Η σαουδαραβική ηγεσία έχει επενδύσει τεράστια κεφάλαια στον οικονομικό μετασχηματισμό της χώρας. Ένας νέος πόλεμος στην Υεμένη θα μπορούσε να υπονομεύσει αυτή τη στρατηγική, επαναφέροντας την εικόνα μιας χώρας εκτεθειμένης σε διαρκή περιφερειακή αστάθεια.
Η επιλογή της αυτοσυγκράτησης, ωστόσο, έκρυβε διαφορετικό κίνδυνο. Εάν η Σαουδική Αραβία δεν απαντούσε στις επιθέσεις, οι Χούθι θα εκλάμβαναν τη σιωπή της ως απόδειξη αδυναμίας. Οι αεροπορικές επιδρομές σε περιοχές υπό τον έλεγχο των Χούθι επιχείρησαν να αποκαταστήσουν ένα επίπεδο αποτροπής, χωρίς να σηματοδοτήσουν επιστροφή στη μαζική στρατιωτική εκστρατεία.
«Κάθε επίθεση δημιουργεί πίεση για αντίποινα. Κάθε αντίποινο αυξάνει την ανάγκη για νέα επίδειξη ισχύος»
Οι στόχοι των Χούθι
Η οργάνωση υπηρετεί τρεις σαφείς εσωτερικούς στόχους:
- Πρόσβαση στα πετρελαϊκά έσοδα της χώρας, για να πληρώσει δημοσίους υπαλλήλους και να διαχειριστεί την οικονομική κρίση.
- Άρση των περιορισμών στις πτήσεις και στη ναυσιπλοΐα προς τις περιοχές που ελέγχουν.
- Πολιτική αναγνώριση, επιδιώκοντας να εμφανιστούν ως η κυρίαρχη κυβέρνηση της Υεμένης.
Η στρατιωτική πίεση προς τη Σαουδική Αραβία αποτελεί εργαλείο διαπραγμάτευσης. Οι Χούθι προσπαθούν να πείσουν το Ριάντ ότι το κόστος της μη εφαρμογής του οδικού χάρτη θα είναι μεγαλύτερο από το κόστος των παραχωρήσεων.
Μια σύγκρουση άνισης αντοχής
Το πλεονέκτημα των Χούθι δεν βρίσκεται στην οικονομική ή στρατιωτική υπεροχή. Βρίσκεται στην άνιση ανοχή απέναντι στο κόστος. Η Σαουδική Αραβία θέλει σταθερότητα, προβλεψιμότητα και οικονομική ανάπτυξη. Οι Χούθι έχουν οικοδομήσει την πολιτική τους ταυτότητα μέσα σε συνθήκες πολέμου, αποκλεισμού και καταστροφής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Χούθι δεν αντιμετωπίζουν πιέσεις. Οι περιοχές τους υποφέρουν από ανεργία, έλλειψη τροφίμων και βασικών υπηρεσιών. Ωστόσο, η οργάνωση μπορεί να μετατρέψει ακόμη και αυτή τη δυσαρέσκεια σε επιχείρημα υπέρ της κλιμάκωσης.
Το πραγματικό δίλημμα του Ριάντ
Η Σαουδική Αραβία δεν έχει πλέον μπροστά της μια καθαρή στρατιωτική επιλογή. Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί μπορούν να προκαλέσουν τεράστια καταστροφή, αλλά δεν αρκούν για να εξαφανίσουν τους Χούθι ή να αποκαταστήσουν την εξουσία της αναγνωρισμένης κυβέρνησης.
Το Ριάντ καλείται να αποφασίσει αν θα επιστρέψει στη λογική της στρατιωτικής αποτροπής ή αν θα αποδεχθεί ότι η ειρήνη προϋποθέτει σημαντικές οικονομικές και πολιτικές παραχωρήσεις.
Οι Χούθι επιχειρούν να καταστήσουν σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στην προ του 2014 κατάσταση. Θέλουν μερίδιο στα πετρελαϊκά έσοδα, έλεγχο των εισόδων προς τις περιοχές τους και αναγνώριση της εξουσίας τους. Όσο το Ριάντ δεν βρίσκει τρόπο να συνδυάσει την αποτροπή με μια βιώσιμη πολιτική συμφωνία, οι Χούθι θα συνεχίσουν να διαθέτουν το σημαντικότερο πλεονέκτημα: τη δυνατότητα να καθορίζουν πότε και πού θα αυξάνεται η πίεση.
