Η ΔΕΘ σε αναμμένα κάρβουνα – τα πολλαπλά σενάρια για τα μέτρα

Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ισορροπήσει ανάμεσα στις κοινωνικές προσδοκίες, τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις και τον αβέβαιο δημοσιονομικό χώρο – οι αποφάσεις για τη ΔΕΘ παραμένουν ανοιχτές έως τα τέλη Αυγούστου

Ένα καλάθι με πολλές μεταβλητές

Τα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών επεξεργάζονται εδώ και εβδομάδες έναν σχεδιασμό που διαφέρει από κάθε προηγούμενη χρονιά της τελευταίας εξαετίας. Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο πακέτο μέτρων, αλλά μια σειρά από εναλλακτικά σενάρια. Ο λόγος είναι απλός: ο πραγματικός δημοσιονομικός χώρος που θα έχει στη διάθεσή της η κυβέρνηση για τις εξαγγελίες της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Τουρισμός, ενέργεια, φορολογικά έσοδα και ευρωπαϊκές εξελίξεις συνθέτουν ένα παζλ που θα κλείσει μόνο προς το τέλος του καλοκαιριού.

Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, όπου οι υπερβάσεις των εσόδων και η ισχυρή ανάπτυξη δημιουργούσαν σχετική άνεση, φέτος το οικονομικό επιτελείο κινείται σε ένα περιβάλλον αυστηρότερων ευρωπαϊκών κανόνων και αυξημένων υποχρεώσεων. Κάθε μόνιμη παρέμβαση θα πρέπει να χρηματοδοτείται βιώσιμα, σε μια συγκυρία όπου οι προσδοκίες των πολιτών παραμένουν υψηλές, αλλά οι δημοσιονομικοί κορσέδες σφίγγουν.

Οι τέσσερις παράγοντες που θα κρίνουν το τελικό πακέτο

Ο τουρισμός αποτελεί την πρώτη και ίσως κρισιμότερη μεταβλητή. Στο υπουργείο δεν μετρούν μόνο τις αφίξεις, αλλά και τη μέση δαπάνη ανά επισκέπτη, τις συνολικές ταξιδιωτικές εισπράξεις και την απόδοση του ΦΠΑ. Μια καλή τουριστική σεζόν μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, ενώ μια επιβράδυνση θα περιορίσει τα περιθώρια παρεμβάσεων. Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στην αεροπορική κίνηση παρακολουθούνται στενά.

Η δεύτερη δεξαμενή αφορά την ενέργεια. Οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζουν άμεσα τον πληθωρισμό, το κόστος παραγωγής και τελικά τα δημόσια έσοδα. Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι μια νέα αναζωπύρωση της κρίσης θα μπορούσε να απορροφήσει μεγάλο μέρος του διαθέσιμου χώρου, απαιτώντας πρόσθετα μέτρα στήριξης. Οι εξελίξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές αποτελούν καθημερινό αντικείμενο αξιολόγησης.

Το στοίχημα της φοροδιαφυγής και τα «κλειδιά» των Βρυξελλών

Η τρίτη μεταβλητή αφορά την απόδοση των νέων ψηφιακών εργαλείων που έχουν τεθεί σε εφαρμογή τα τελευταία χρόνια. Διασυνδεδεμένες ταμειακές, myDATA, ψηφιακό πελατολόγιο, ηλεκτρονική τιμολόγηση – όλα αυτά συμβάλλουν στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και αποτελούν βασικό δείκτη για το αν θα συνεχιστεί η υπεραπόδοση των εσόδων. Το υπουργείο αναμένει τα στοιχεία του πρώτου οκταμήνου πριν κλειδώσει το τελικό μείγμα.

Τέταρτος και εξίσου σημαντικός παράγοντας είναι η Ευρώπη. Για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια, η Ελλάδα σχεδιάζει τη ΔΕΘ γνωρίζοντας ότι οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες βρίσκονται σε πλήρη εφαρμογή. Οι προϋπολογισμοί αξιολογούνται με βάση τις καθαρές δημόσιες δαπάνες και τη συμμόρφωση προς τα πολυετή σχέδια. Ταυτόχρονα, ξεκινά η διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στις Βρυξέλλες τους επόμενους μήνες θα επηρεάσουν άμεσα τις δυνατότητες άσκησης πολιτικής.

Πολιτική σκιά και τα πέντε πεδία παρέμβασης

Ένα ακόμη στοιχείο που αξιολογείται διακριτικά είναι ο πολιτικός χρόνος. Επισήμως, η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι οι εθνικές εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας. Ωστόσο, στο παρασκήνιο παραμένει ενεργή η συζήτηση για όλα τα πιθανά σενάρια, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου πρόωρων εξελίξεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση, αλλά ότι ο σχεδιασμός της ΔΕΘ δεν γίνεται σε πολιτικό κενό.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο το ύψος του πακέτου, αλλά η κατανομή του. Οι συζητήσεις κινούνται γύρω από πέντε κατηγορίες παρεμβάσεων: τη φορολογική ελάφρυνση της μεσαίας τάξης, τη στήριξη των συνταξιούχων, τις ΜμΕ, τη στεγαστική πολιτική και τη συνέχιση της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Παράλληλα, εξετάζεται το μέγεθος της εφεδρείας που θα χρειαστεί να διατηρηθεί για τον χειμώνα, σε περίπτωση νέων κρίσεων.

«Η προτεραιότητα παραμένει η διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Παράλληλα, η ΔΕΘ αποτελεί το σημαντικότερο γεγονός του δεύτερου εξαμήνου και διαμορφώνει το κλίμα των επόμενων μηνών», σημειώνουν κυβερνητικά στελέχη.