Η Ελλάδα ξοδεύει δισεκατομμύρια για άμυνα — και μένει πίσω

Την ώρα που το Ισραήλ επενδύει 5,7% του ΑΕΠ στην έρευνα και η Τουρκία φτάνει το 80% σε εγχώρια αμυντική παραγωγή, εμείς αγοράζουμε έτοιμα συστήματα και πανηγυρίζουμε

Ο στρατηγικός χάρτης άλλαξε, εμείς μείναμε στον προηγούμενο

Η Μέση Ανατολή δεν είναι πια αυτό που ξέραμε. Δεν είναι απλώς ένα πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων και γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Είναι ένα απέραντο εργαστήριο όπου οικονομία, τεχνολογία, βιομηχανία και αποτροπή λειτουργούν σαν ενιαίο σύστημα. Όποιος το κατάλαβε, κέρδισε. Όποιος δεν το κατάλαβε, απλώς πληρώνει. Και η Ελλάδα, δυστυχώς, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.

Τα νούμερα του SIPRI μιλούν από μόνα τους. Οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες ξεπέρασαν τα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2024. Το ΝΑΤΟ μόνο του αντιπροσωπεύει περίπου 1,5 τρισ. Αλλά το ζητούμενο δεν είναι πια πόσα ξοδεύεις. Είναι τι παράγεις. Και εκεί, η εικόνα γίνεται αποκαρδιωτική. Το Ισραήλ επενδύει 5,7% του ΑΕΠ στην έρευνα και ανάπτυξη. Η Τουρκία εκτόξευσε την εγχώρια συμμετοχή στην αμυντική παραγωγή από το 20% στο 80%. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία ρίχνουν δεκάδες δισεκατομμύρια σε τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς και αμυντικές τεχνολογίες. Κι εμείς; Εμείς αγοράζουμε.

Το «κουπόνι» της υποτέλειας

Ας είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα δαπανά περίπου 3% του ΑΕΠ για την άμυνα. Ένα ποσοστό που, αναμφίβολα, ακούγεται εντυπωσιακό. Όμως, τι ακριβώς αγοράζουμε με αυτά τα λεφτά; Έτοιμα συστήματα. Ράφια γεμάτα εισαγόμενα όπλα. Και η εγχώρια βιομηχανία; Περιορισμένη. Οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη; Καθηλωμένες στο 1,5% του ΑΕΠ. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας διαθέτει πάνω από 8 δισ. ευρώ για καινοτομία. Πόσα παίρνουμε εμείς; Λίγα. Γιατί απλώς δεν έχουμε σχέδιο.

Η σύγκριση με την Τουρκία είναι οδυνηρή. Η Άγκυρα δεν αγόρασε απλώς όπλα. Έστησε ολόκληρη βιομηχανία. Περισσότερες από 3.500 επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σήμερα στον αμυντικό και αεροδιαστημικό τομέα. Οι εξαγωγές αμυντικού υλικού ξεπέρασαν τα 7,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Και η αμυντική βιομηχανία έγινε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Εμείς τι κάναμε; Αγοράσαμε Rafale. Αγοράσαμε φρεγάτες. Και μετά; Μετά τίποτα. Δεν στήσαμε τίποτα δικό μας. Δεν δημιουργήσαμε καμία αλυσίδα παραγωγής. Απλώς υπογράψαμε επιταγές.

Η ώρα της αλήθειας

Το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι νοοτροπίας. Η ελληνική πολιτική τάξη —και κυρίως η σημερινή κυβέρνηση— αντιμετωπίζει την άμυνα ως ευκαιρία για εξοπλιστικές συμφωνίες και διπλωματικές χειραψίες. Δεν την αντιμετωπίζει ως μοχλό βιομηχανικής ανάπτυξης. Δεν βλέπει ότι η επόμενη δεκαετία δεν θα ανήκει σε όποιον έχει τα περισσότερα όπλα, αλλά σε όποιον μπορεί να τα σχεδιάζει, να τα παράγει και να τα εξάγει.

Η Βόρεια Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει κόμβος αμυντικής παραγωγής και τεχνολογίας. Αντί γι’ αυτό, παραμένει ένας διάδρομος μεταφοράς. Τα πανεπιστήμιά μας βγάζουν ερευνητές που φεύγουν στο εξωτερικό. Οι επιχειρήσεις μας δεν έχουν κίνητρα να επενδύσουν στην άμυνα. Και το κράτος, αντί να οργανώσει ένα εικοσαετές σχέδιο, απλώς διαπραγματεύεται την επόμενη αγορά. Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι διαχείριση. Και η διαχείριση, αργά ή γρήγορα, τελειώνει.

Η νέα εποχή δεν θα ανταμείψει τα κράτη που αγοράζουν περισσότερα όπλα. Θα ανταμείψει εκείνα που παράγουν περισσότερη τεχνολογία, περισσότερη βιομηχανική αξία και περισσότερη στρατηγική επιρροή. Εκεί βρίσκεται η πραγματική πρόκληση για την ελληνική στρατηγική την επόμενη δεκαετία. Και ο χρόνος μετρά αντίστροφα.

«Η Ελλάδα ξοδεύει 3% του ΑΕΠ για άμυνα. Αλλά αυτό που αγοράζει είναι έτοιμα συστήματα. Αυτό που δεν χτίζει είναι μέλλον.»