Μάχη για 2 τρισ. ευρώ – το νέο στοίχημα της ΕΕ και η ελληνική «μερίδα»

Οι «φειδωλοί» του Βορρά συγκρούονται με την Κομισιόν για τον προϋπολογισμό 2028-2034 – η Γερμανία ζητά περικοπή 400 δισ. ευρώ, την ώρα που η Ελλάδα διεκδικεί 49,2 δισ. για έργα και μεταρρυθμίσεις

Στην τελική ευθεία οι διαπραγματεύσεις

Η αντίστροφη μέτρηση για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ξεκινήσει, με την ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου να πιέζει για συμφωνία έως το τέλος του 2026. Στόχος είναι η νέα χρηματοδοτική περίοδος 2028-2034 να ξεκινήσει απρόσκοπτα την 1η Ιανουαρίου 2028, καλύπτοντας τις αυξημένες ανάγκες της Ένωσης σε άμυνα, ενέργεια, ανταγωνιστικότητα και πράσινη μετάβαση. Ωστόσο, το τοπίο παραμένει θολό, καθώς οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών είναι έντονες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει έναν επταετή προϋπολογισμό που αγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ – ένα σημαντικό άλμα σε σχέση με τα 1,2-1,3 τρισ. της τρέχουσας περιόδου. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του Βορρά, με τη Γερμανία να ηγείται της αντιπολίτευσης, ζητώντας δραστικές περικοπές.

Η μάχη των αριθμών και οι προτεραιότητες

Η Γερμανία, ως ο μεγαλύτερος καθαρός συνεισφέρων στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ζητά περικοπή που φτάνει τα 400 δισ. ευρώ. Ακόμη και μετά από μια τέτοια μείωση, ο νέος προϋπολογισμός θα παρέμενε περίπου 27% υψηλότερος από τον σημερινό. Η απερχόμενη Κυπριακή Προεδρία είχε επιχειρήσει μια συμβιβαστική πρόταση περικοπής 32,8 δισ. ευρώ, η οποία όμως δεν έπεισε τις χώρες του Βορρά. Οι διαπραγματεύσεις περνούν πλέον στην ιρλανδική Προεδρία.

Αν και τα 2 τρισ. ακούγονται εντυπωσιακά, η εικόνα αλλάζει όταν ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός. Σε σταθερές τιμές του 2025, ο προϋπολογισμός διαμορφώνεται περίπου στα 1,7 τρισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, περίπου 134 δισ. ευρώ προορίζονται αποκλειστικά για την αποπληρωμή των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης (Next Generation EU), χωρίς να αφορούν νέες ευρωπαϊκές πολιτικές. Τα υπόλοιπα κονδύλια κατευθύνονται σε στρατηγικούς τομείς, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα (500 δισ. ευρώ), την έρευνα (175 δισ. μέσω Horizon Europe), την πράσινη μετάβαση (67,4 δισ.) και την άμυνα (131 δισ. – σχεδόν πέντε φορές υψηλότερα από την τρέχουσα περίοδο).

Η ελληνική μερίδα και ο δρόμος προς τη συμφωνία

Για την Ελλάδα, ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει συνολική χρηματοδότηση ύψους 49,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034. Το ποσό αυτό, που θα κατανεμηθεί μέσω ενός νέου ενιαίου Σχεδίου Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης, θα ενσωματώσει τις χρηματοδοτήσεις για τη συνοχή, την αγροτική ανάπτυξη και τη μετανάστευση, συνδέοντας τις επενδύσεις με μεταρρυθμίσεις, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης. Πρόκειται για ένα κρίσιμο εργαλείο για αναπτυξιακά έργα, περιφερειακή ανάπτυξη και στήριξη της αγροτικής οικονομίας.

Οι επίσημες διαπραγματεύσεις αναμένεται να ενταθούν τους επόμενους μήνες, με καθοριστικό ορόσημο τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου 2026, όπου θα επιχειρηθεί η τελική πολιτική συμφωνία. Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι υπερβολικές περικοπές ενδέχεται να περιορίσουν τη δυνατότητα της Ένωσης να ανταποκριθεί στις σύγχρονες γεωπολιτικές, οικονομικές και ενεργειακές προκλήσεις, μεταφέροντας τελικά μεγαλύτερο βάρος στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν αν η Ευρώπη θα καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και τις αυξημένες ανάγκες της νέας εποχής.

«Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι υπερβολικές περικοπές ενδέχεται να περιορίσουν τη δυνατότητα της ΕΕ να ανταποκριθεί στις σύγχρονες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις, μεταφέροντας τελικά μεγαλύτερο βάρος στους εθνικούς προϋπολογισμούς».