Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιδιώκει τον μηδενισμό της αμερικανικής στρατιωτικής χρηματοδότησης εντός μιας δεκαετίας – Η πολιτική ελίτ των δύο χωρών αποξενώνεται, το κοινό αίσθημα στις ΗΠΑ στρέφεται κατά του Ισραήλ και η ρήξη βαθαίνει παρά τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ-Νετανιάχου.
Γιώργος Παπαγιάννης | 20.08.2026 Διεθνή
Μια εποχή τελειώνει. Όχι με θεαματικές ρήξεις, αλλά με μια σειρά από πολιτικές αποφάσεις, μετατοπίσεις στην κοινή γνώμη και στρατηγικούς επαναπροσδιορισμούς που δείχνουν πως η «ειδική σχέση» ΗΠΑ-Ισραήλ δεν είναι πλέον αυτό που ήταν. Οι δύο χώρες, σύμμαχοι εδώ και μισό αιώνα, φαίνεται να κινούνται σε τροχιά αποδέσμευσης – μια τροχιά που ο ίδιος ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί.
Το φθινόπωρο του 2026 βρίσκει τη σχέση Ουάσινγκτον-Τελ Αβίβ σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η στρατιωτική βοήθεια των 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, που επί δεκαετίες αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της συμμαχίας, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας άνευ προηγουμένου συζήτησης: την κατάργησή της.
Η πρόταση Νετανιάχου: Μηδενισμός της βοήθειας σε δέκα χρόνια
Την περασμένη άνοιξη, ο Νετανιάχου προκάλεσε σοκ όταν δήλωσε στο CBS News’ 60 Minutes ότι θέλει να μηδενίσει την αμερικανική οικονομική στήριξη προς τον ισραηλινό στρατό. «Θέλω να μειώσω στο μηδέν την αμερικανική οικονομική υποστήριξη, το οικονομικό σκέλος της στρατιωτικής συνεργασίας που έχουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η πρόταση, όπως διευκρίνισε, αφορά σταδιακή κατάργηση εντός της επόμενης δεκαετίας, με έναρξη άμεσα και όχι μετά τις επόμενες εκλογές.
Η κίνηση αυτή δεν ήταν αυτοσχέδια. Είχε προηγηθεί, το 2023, το άρθρο των Jacob Siegel και Liel Leibovitz στο Tablet με τίτλο «End U.S. Aid to Israel», το οποίο υποστήριζε ότι η αμερικανική βοήθεια πλέον βλάπτει το Ισραήλ περισσότερο απ’ ό,τι το ωφελεί, περιορίζοντας την επιχειρησιακή του ελευθερία. Η θέση αυτή, που αρχικά ακουγόταν ριζοσπαστική, έχει πλέον βρει απήχηση σε πολιτικούς κύκλους του Ισραήλ.
Οι ρωγμές στη συμμαχία: Πέρα από την προσωπική σχέση Τραμπ-Νετανιάχου
Παρά τη μακρά και στενή προσωπική σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Νετανιάχου, η πολιτική ρήξη μεταξύ των δύο χωρών βαθαίνει. Όπως αναφέρεται σε ανάλυση του The Free Press, η οποία αναδημοσιεύει άρθρο του Siegel, «οι εναλλαγές στη συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ κατά τη διάρκεια δύο προεδριών Τραμπ κρύβουν μια σαφή τάση: η ειδική σχέση διαλύεται».
Οι στρατιωτικοί μηχανισμοί των δύο χωρών παραμένουν στενά συνδεδεμένοι, ωστόσο η απόσταση μεταξύ των πολιτικών ελίτ μεγαλώνει. Η στήριξη στο Ισραήλ παραμένει ισχυρή μεταξύ της βάσης του Τραμπ, αλλά μια ανερχόμενη παράταξη των Ρεπουμπλικάνων, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο J.D. Vance, συγκλίνει με τους Δημοκρατικούς που βλέπουν το Ισραήλ ως πολιτικό βάρος.
Ο Vance έχει εκφράσει ανοιχτά τις επιφυλάξεις του για την ισραηλινή πολιτική, κατηγορώντας την κυβέρνηση Νετανιάχου ότι υπονομεύει τις ειρηνευτικές προσπάθειες. Όπως αναφέρουν αναλυτές, η στάση του Vance αντανακλά μια ευρύτερη στροφή εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, όπου η παραδοσιακή άνευ όρων στήριξη στο Ισραήλ τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση.
Η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ στρέφεται
Η πολιτική αποξένωση δεν συμβαίνει στο κενό. Η αμερικανική κοινή γνώμη έχει στραφεί αισθητά κατά του Ισραήλ τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Gallup τον Φεβρουάριο του 2026, το 41% των Αμερικανών δήλωσε ότι συμπαθεί περισσότερο τους Παλαιστίνιους, έναντι 36% που τάσσεται με το Ισραήλ. Πρόκειται για την πρώτη φορά στην ιστορία που οι Παλαιστίνιοι υπερτερούν στις προτιμήσεις του αμερικανικού κοινού.
Η τάση είναι ακόμη πιο έντονη στις νεότερες ηλικίες: το 75% των Αμερικανών ηλικίας 18-29 ετών διατηρεί δυσμενή γνώμη για το Ισραήλ, σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center τον Απρίλιο του 2026. Η μεταστροφή αυτή, σε συνδυασμό με την πολιτική πίεση, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η παραδοσιακή στήριξη στο Ισραήλ γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη.
Η οπτική του Siegel: Η απόσταση είναι ευπρόσδεκτη
Ο Jacob Siegel, στο νέο του δοκίμιο που αναδημοσιεύει το The Free Press, προχωρά ένα βήμα παραπέρα: υποστηρίζει ότι η αυξανόμενη απόσταση μεταξύ των συμμάχων δεν είναι απλώς αναπόφευκτη, αλλά και ευπρόσδεκτη. Όπως γράφει, η ειδική σχέση έχει προσκρούσει στα σκληρά όρια των αμερικανικών συμφερόντων και της πολιτικής βούλησης.
Η αντίληψη ότι ένας σύμβουλος ή ένας μελλοντικός πρόεδρος θα μπορούσε να αποκαταστήσει την παλιά εγγύτητα είναι εσφαλμένη, κατά τον Siegel. «Ένας μεγαλύτερος βαθμός διαχωρισμού μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ δεν είναι μόνο αναπόφευκτος – είναι επιθυμητός», υποστηρίζει, προσθέτοντας ότι η αποδέσμευση δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την ανάπτυξη του Ισραήλ.
Οι επιπτώσεις για την περιφερειακή σταθερότητα
Η αποδυνάμωση της σχέσης ΗΠΑ-Ισραήλ συμβαίνει σε μια περίοδο κρίσιμων περιφερειακών εξελίξεων. Ο πόλεμος με το Ιράν, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026, έχει δημιουργήσει νέες εντάσεις. Η Ουάσινγκτον, υπό την πίεση των δημοσιονομικών περιορισμών, φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο να θέσει όρους στη στρατιωτική της υποστήριξη, ενώ οι διαφορές Τραμπ-Νετανιάχου για την κατεύθυνση της πολιτικής στη Μέση Ανατολή γίνονται ολοένα και πιο εμφανείς.
Η ισραηλινή κοινή γνώμη, από την πλευρά της, παρακολουθεί με ανησυχία. Όπως σημειώνουν αναλυτές, οι εντάσεις και οι πιέσεις γίνονται ολοένα και πιο ανησυχητικές για το Ισραήλ, με την αίσθηση ότι η άλλοτε ατσάλινη υποστήριξη της Ουάσινγκτον ίσως να είναι πλέον δανεική.
Τι έπεται
Η πρόταση Νετανιάχου για σταδιακή κατάργηση της βοήθειας δεν έχει ακόμη λάβει επίσημη μορφή ούτε έχει τεθεί σε διαπραγμάτευση με το Κογκρέσο, το οποίο καλείται να εγκρίνει οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς της χρηματοδότησης. Ωστόσο, η ίδια η συζήτηση σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η αποδέσμευση θα γίνει οργανωμένα και σταδιακά, όπως επιθυμεί ο Νετανιάχου, ή αν οι πιέσεις της κοινής γνώμης και η πολιτική πόλωση στις ΗΠΑ θα οδηγήσουν σε μια πιο απότομη ρήξη. Όποια κι αν είναι η κατάληξη, η εποχή της άνευ όρων αμερικανικής στήριξης στο Ισραήλ φαίνεται να φτάνει στο τέλος της.
