Νίκος Αλεξίου | 18.08.2026 Διεθνή
- Δικαστήριο της Δαμασκού καταδίκασε σε θάνατο τον Μπασάρ αλ Άσαντ και τον αδελφό του Μαχέρ για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου.
- Ο δικαστής Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Αριάν είχε καταδικαστεί ο ίδιος σε θάνατο από το καθεστώς του Άσαντ το 2013, όταν αποστάτησε δημοσίως.
- Ο Άσαντ κατέφυγε στη Ρωσία τον Δεκέμβριο του 2024 – η ποινή είναι ερήμην και συμβολική, αλλά έχει τεράστια πολιτική και συναισθηματική σημασία για τους Σύρους.
Όταν ο Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Αριάν διάβασε την ετυμηγορία, η φωνή του δεν τρεμόπαιξε. Το χέρι του που κρατούσε το χαρτί ήταν σταθερό. Κι όμως, αυτός ο άνθρωπος είχε βρεθεί στην απέναντι πλευρά της αίθουσας – είχε καταδικαστεί ο ίδιος σε θάνατο από το καθεστώς που τώρα έκρινε. Η ιστορία της Συρίας γράφεται με μελάνι που μυρίζει αίμα, αλλά αυτή τη φορά, την υπογραφή έβαλε ένας άνθρωπος που γνώριζε καλύτερα από τον καθένα το βάρος μιας θανατικής ποινής.
Η ειρωνεία της ιστορίας
Ο Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Αριάν ήταν δικαστής εφετών στο Ιντλίμπ όταν, το 2013, αποστάτησε δημοσίως από το καθεστώς του Άσαντ. Η απάντηση του καθεστώτος ήταν άμεση και βάναυση: τον καταδίκασε ερήμην σε θάνατο, κατάσχεσε την περιουσία του και τη δημοπράτησε.
Για πάνω από μια δεκαετία, ο αλ-Αριάν έζησε στην εξορία. Ήταν ένας από τους χιλιάδες Σύρους που το καθεστώς είχε στιγματίσει ως «εχθρούς του έθνους». Κι όμως, η μοίρα του επιφύλασσε μια ανατροπή που ούτε ο ίδιος μπορούσε να φανταστεί.
Τον Δεκέμβριο του 2024, ο Μπασάρ αλ Άσαντ εγκατέλειψε τη Συρία και κατέφυγε στη Ρωσία. Η πτώση του καθεστώτος άνοιξε τον δρόμο για την επιστροφή των εξόριστων. Ο αλ-Αριάν επέστρεψε στη χώρα του και, με προεδρικό διάταγμα, επανήλθε στη θέση του.
Σήμερα, προΐσταται του Τέταρτου Ποινικού Δικαστηρίου στη Δαμασκό – το ίδιο δικαστήριο που καταδίκασε τον πρώην πρόεδρο και τον αδελφό του για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου.
Η δίκη που συγκλόνισε τη Συρία
Η απόφαση του δικαστηρίου ήρθε την Τρίτη 11 Αυγούστου 2026. Ο Άσαντ, ο αδελφός του Μαχέρ, και άλλοι πρώην αξιωματούχοι του καθεστώτος κρίθηκαν ένοχοι για φόνο, βασανιστήρια και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν πριν και κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου πολέμου.
Οι κατηγορίες περιλάμβαναν τον ρόλο του Άσαντ στον θάνατο περίπου μισού εκατομμυρίου ανθρώπων, καθώς και την εξαφάνιση περίπου 160.000 ατόμων, κυρίως από το ίδιο το καθεστώς.
Μαζί με τον Άσαντ και τον αδελφό του, θανατική ποινή επιβλήθηκε και σε άλλα στελέχη του παλιού καθεστώτος, όπως ο ξάδελφός του Ατέφ Νατζίμπ – ο μόνος που ήταν παρών στη δίκη. Ο Νατζίμπ, επικεφαλής της πολιτικής ασφάλειας στην επαρχία Νταράα το 2011, είχε ηγηθεί της βάναυσης καταστολής των διαδηλώσεων που πυροδότησαν τον εμφύλιο.
Η διαδικασία μεταδόθηκε ζωντανά από την κρατική τηλεόραση – μια εικόνα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις κλειστές δίκες της εποχής Άσαντ, όπου η δικαιοσύνη ήταν προσωπική υπόθεση του προέδρου.
Ο συμβολισμός και τα ερωτήματα
«Η ειρωνεία στην πιο αγνή της μορφή», σχολίασε το CNN. Ο δικαστής που καταδίκασε τον δικτάτορα είχε ο ίδιος καταδικαστεί από το ίδιο καθεστώς. Η επαναφορά του στη θέση του μετά την πτώση του Άσαντ αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας της Συρίας για μεταβατική δικαιοσύνη.
Οι Σύροι πανηγύρισαν στους δρόμους. Λέξεις όπως «ιστορική» και «συμβολική» ακούστηκαν πολλές φορές. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες βάναυσης εξουσίας – τόσο του Μπασάρ όσο και του πατέρα του, Χάφεζ αλ Άσαντ – το μοντέλο της ατιμωρησίας στη Συρία έσπασε.
Ωστόσο, η ποινή είναι ερήμην. Ο Άσαντ βρίσκεται στη Μόσχα και ελάχιστοι πιστεύουν ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα τον εκδώσει ποτέ. Όπως σημείωσε το Associated Press, πρόκειται για την πρώτη καταδίκη κατά του Άσαντ ή στελεχών του στενού του κύκλου, αλλά η πρακτική εφαρμογή της παραμένει αβέβαιη.
Οι αντιδράσεις και η αμφισβήτηση
Η Διεθνής Αμνηστία άσκησε δριμεία κριτική, καλώντας τη Συρία να σταματήσει τις ερήμην δίκες και τη χρήση της θανατικής ποινής, να ενσωματώσει τα εγκλήματα του διεθνούς δικαίου στην εσωτερική νομοθεσία και να μεταρρυθμίσει συνολικά το δικαστικό σύστημα.
Το συριακό υπουργείο Δικαιοσύνης απέρριψε την κριτική, υποστηρίζοντας ότι οι διαδικασίες συμμορφώθηκαν με τον συριακό νόμο και περιλάμβαναν τη συμμετοχή θυμάτων και των εκπροσώπων τους.
Ο Ιμπραήμ αλ-Ασίλ, ανώτερος συνεργάτης ερευνών στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής της Σχολής Κένεντι του Χάρβαρντ, χαρακτήρισε την απόφαση «σημαντική πολιτικά και συναισθηματικά», αλλά τόνισε ότι «αποτελεί μόνο ένα μέρος της δικαιοσύνης που πολλοί Σύροι περιμένουν – και εξακολουθούν να απαιτούν».
Ο Φαντέλ Αμπντούλ Γκάνι, ιδρυτής του Συριακού Δικτύου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, πρόσθεσε: «Χρειαζόμαστε πολλές υποθέσεις, όχι μόνο μία, ειδικά που να στοχεύουν τα υψηλότερα κλιμάκια, ώστε να μειωθεί το αίσθημα οργής μεταξύ των ανθρώπων και η Συρία να μπορέσει να προχωρήσει μπροστά».
